Column

Tijd kopen

Vanuit Princeton, New Jersey, schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: een langer leven is te koop voor wie het kan betalen.

Illustratie: Eliane Gerrits

Ik zie ze nog staan. Mannen van rond de dertig, in een lange rij voor een kliniek, in de hete zon in Mobile, Alabama. Stuk voor stuk hoopten ze dat hun bloeddruk hoog genoeg was om in aanmerking te komen voor deelname aan een farmaceutische studie. In ruil daarvoor zouden ze medische zorg krijgen en medicijnen. Gratis.

De mannen, de meesten zwart, in de rij meldden zich aan omdat ze te arm waren om medicijnen te betalen. Dit was hun kans op medische zorg. Uiteraard voor zolang de studie duurde. Daarna waren ze weer op zichzelf aangewezen. De treurnis van de situatie maakte diepe indruk op me. Door hun armoede waren deze mannen bij voorbaat kansloos.

Wat een contrast met mijn buurman. Toen ik hem vijf jaar geleden leerde kennen – hij was toen zeventig – was net een zeldzame vorm van leukemie vastgesteld. Daar hoorde een gemiddelde toekomstverwachting bij van zo’n vijf jaar. Maar toevallig was er net een nieuw medicijn op de markt. Effectief, maar zeer duur. Medicare, de zorgverzekering van de overheid voor mensen boven de 65, betaalde een klein deel van dit bedrag. Zijn eigen verzekering een groter deel. Wat er nog ontbrak, zo’n 17.000 dollar per jaar, betaalde hij uit eigen zak. Het medicijn sloeg aan. Buurman kon zijn leven voortzetten zoals hij dat altijd had gedaan.

Tot zijn gezondheid na twee jaar verslechterde. Dankzij de regelmatige controle in het gerenommeerde Memorial Sloan Kettering kankercentrum in New York kon er meteen worden ingegrepen. Er was een kans dat als er een ander, eveneens kostbaar medicijn aan het bestaande werd toegevoegd, dit weer effectief werd. En zowaar, weer had hij geluk. De symptomen verminderden. Hij voelde zich weer uitstekend. Buurman kon opnieuw met volle kracht vooruit.

Als ik op een ochtend binnenloop is hij aan het pakken voor zijn vakantie. Op de keukentafel liggen de pillen klaar die de koffer in moeten. Een complete mini-apotheek. Gemiddeld betaalt hij zelf inmiddels zo’n 4.000 dollar per maand aan zijn medicijnen.

„Het valt niet altijd mee met het vooruitzicht te leven dat de medicijnen uitgewerkt raken”, vertelt hij. „Dat kan elk moment gebeuren.” Hij legt zijn snorkel in de koffer .

„En wat dan?”, vraag ik.

„Dan krijg ik een beenmergtransplantatie. Heel risicovol, maar als het slaagt, ben ik voorgoed genezen. Wel een uiterst intensieve behandeling. Een tijd in quarantaine, een heftige ingreep, een lange herstelperiode.” Hij controleert de inhoud van zijn golftas. „Gelukkig kan ik bijleggen wat de verzekering niet vergoedt”, zegt hij.

Zijn persoonlijke trainer, die hem met zijn dagelijkse bezoeken in topvorm houdt, staat voor de deur. Volgens de behandelend arts de beste investering in zijn gezondheid. Buurman ziet er dan ook blakend uit. Brengt veel tijd door met zijn kinderen en kleinkinderen, schrijft boeken, en reist de wereld rond. Net als zijn kwieke 99-jarige moeder hoopt hij elke medische tegenslag het hoofd te kunnen bieden. Tijd kopen noemt hij dat.

Hoe anders is zijn situatie dan die van de mannen in Mobile, Alabama. Ik vraag me af hoeveel van hen, zo’n 25 jaar later, nog in leven zijn. Heeft iemand hun tijd gekocht?

Reacties naar pdejong@ias.edu