Noem haar personages nooit ‘sterk’ en ‘slim’

Profiel Shonda Rhimes, de vrouw achter series als Grey’s Anatomy en Scandal, sloot onlangs een miljoenendeal met Netflix. Gaat ze het tv-landschap nog meer veranderen?

Shonda Rhimes werkt meestal met een diverse cast. Foto EPA

‘Oké, entertainment industrie. Het is tijd om te stoppen met de uitdrukkingen ‘Slimme Sterke Vrouwen’ en ‘Sterke Vrouwelijke Hoofdrollen’. Een sterke, slimme vrouw is gewoon een VROUW. Verder? ‘Vrouwen’ zijn geen tv-trend – we zijn de halve planeet.” Was getweet, Shonda Rhimes.

Wat Rhimes (48), een van Amerika’s bekendste televisiemakers, op 1 februari precies aanspoorde om bovenstaande bericht de wereld in te sturen, is niet duidelijk. Wellicht las ze een artikel over een van haar televisieshows, Grey’s Anatomy of Scandal, of het door haar geproduceerde How To Get Away With Murder. Haar drie ‘Shondaland-series’ worden iedere donderdagavond uitgezonden op de Amerikaanse zender ABC. In alle drie is de hoofdrol weggelegd voor een vrouw, regelmatig omschreven met de woorden ‘sterk’ en ‘slim’. Tot ergernis van Rhimes.

Rhimes schreef wat ze zelf wilde zien

Rhimes’ tv-carrière begon in 2005 met Grey’s Anatomy. Ze had amper ervaring en was niet eerder de ‘showrunner’ (eindverantwoordelijke) van haar eigen productie. Toch werd de serie wereldwijd een doorslaand succes. En dat is het 14 seizoen later nog steeds.

Rhimes’ gebrek aan ervaring zorgde er in 2005 voor dat Grey’s Anatomy anders was dan alles wat er op dat moment op tv te zien was, zegt Joy Press. Zij schreef het boek Stealing the Show – How Women Are Revolutionizing Television, waarvoor ze de tv-maakster sprak. „Rhimes wist niet wat de tv-regels waren, dus schreef ze wat ze zelf wilde zien. Betekenisvolle relaties, veel vrouwen en veel mensen van kleur.”

Voor Kathleen Newman-Bremang, een Canadese tv-producent en entertainmentjournalist, was het een openbaring. „Tot dat moment had ik nog nooit een serie gezien waarin donkere vrouwen zo uitgediept, slim en driedimensionaal waren.” Dat de vrouw achter deze serie óók donker bleek, en daarnaast iemand is die zich niet schaamt voor het imperium dat ze heeft opgebouwd, was inspirerend.

Rhimes bevolkte het fictieve ziekenhuis van Grey’s Anatomy met realistische personages. Seattle Grace, tegenwoordig Grey Sloan Memorial Hospital, ziet eruit zoals een Amerikaans ziekenhuis in een grote stad eruitziet: zeker de helft van het personeel, ook in de leidinggevende functies, is niet-wit en niet-man. „En er werd geen issue van gemaakt”, zegt Press.

Het succes van de serie bewees bovenal dat het Amerikaanse publiek wilde kijken naar een diverse cast. Met Scandal, een serie die grotendeels draait om Het Witte Huis, ging Rhimes in 2012 nog een stap verder door een Afrikaans-Amerikaanse vrouw het centrale personage van de show te maken. En het door haar geproduceerde How To Get Away With Murder (2014) brak barrières met Viola Davis (52), een ‘oudere’ Afrikaans-Amerikaanse actrice, in een gelaagde en bovenal sexy hoofdrol.

Meer seks en scheldwoorden

Omdat in Rhimes’ series vrouwen centraal staan, wordt haar werk vaak weggezet als ‘soapy’. Frustrerend, meent Newman-Bregman. „Mad Men had evenveel soapy elementen. House of Cards en Scandal zijn min of meer dezelfde serie. Maar die series hadden mannen aan het hoofd en gingen wél met alle prijzen naar huis.” Dat Rhimes nog geen Emmy heeft, noemt de tv-producent een schande.

De megadeal die Rhimes onlangs met streamingdienst Netflix sloot (volgens geruchten voor 100 miljoen dollar), kan daar verandering in brengen. Het is niet bekend waar Rhimes precies aan werkt, wel krijgt ze bij Netflix waarschijnlijk meer vrijheid dan ABC haar gunde. „In de beginjaren mocht ze zelfs het woord ‘vagina’ niet gebruiken ook al was het een ziekenhuisserie”, zegt Press. Ze verwacht dat Rhimes haar afkomst en geslacht meer zal laten gelden. „Ze wilde lange tijd gewoon haar ding doen en niet de ‘vertegenwoordiger’ zijn. Maar de afgelopen jaren is ze meer in die rol gegroeid.”

Newman-Bremang kijkt uit naar Rhimes’ Netflix-series. „Shonda Rhimes met meer seks en scheldwoorden, meer geworteld in de realiteit? Ik kan niet wachten.”

    • Anke Meijer