In alle linies rammelt het bij deze ploeg zonder ideeën

Analyse Een zielloos Feyenoord verloor van koploper PSV. Alleen de bekerwinst kan dit teleurstellende seizoen nog een beetje kleur geven.

Feyenoord-spelers Nicolai Jorgensen (links) en Sofyan Amrabat na de openingstreffer van PSV. Foto ANP

Het is een vreemd soort stilte die in de Kuip hangt, soms minutenlang. Berusting in een verloren eredivisiejaar, zowel bij de spelers als de aanhang. Gelatenheid door alles wat ontbreekt op zo’n middag. Geen gezang op de tribunes, een gebrek aan agressiviteit bij de spelers en ook een gebrek aan geloof bij eenieder rond Feyenoord. Het verzet lijkt, al op voorhand, gebroken.

Alsof iedereen vrede heeft met de 3-1 nederlaag tegen PSV, op deze windstille middag in februari, in de felle winterzon. Nooit wil het vuur ontbranden bij Feyenoord, nooit wil het stormen op het veld – op een minuut of vijf na. Het sportieve falen lijkt spelers en achterban niet meer te raken, zo kalm wordt het ondergaan. Een fluitconcert klinkt nog wel bij rust. Maar het blijft een gezapig schouwspel, zonder passie.

Zielloos ondergaat Feyenoord zo’n middag, ingedut door de uitzichtloze positie op de ranglijst. De vierde nederlaag na de winterstop, waardoor de club naar de vijfde plaats zakt, met 23 punten achterstand op de koploper en elf punten op nummer drie AZ. Feyenoord lijkt, met nog negen competitieduels te gaan, een van de slechtst presterende titelverdedigers van deze eeuw te worden.

Waar moet je beginnen om deze malaise bij Feyenoord te analyseren? In alle linies rammelt het. Achterin is het centrale duo van vorig seizoen, Jan-Arie van der Heijden en Eric Botteghin, na lang blessureleed weer herenigd. Maar zij zijn nog lang niet de onverstoorbare, onbreekbare tandem van het kampioensjaar.

Op het middenveld is een schrijnend gebrek aan creativiteit, met brekers Karim El Ahmadi en Tonny Vilhena, tegen PSV geassisteerd door Sofyan Amrabat. Voorin ontbreekt het aan diepte en avonturisme. Opnieuw zijn spits Nicolai Jørgensen en buitenspeler Steven Berghuis onzichtbaar in een belangrijk duel.

Ploeg zonder plan, zonder tempo

Feyenoord is alles bij elkaar vooral een ploeg zonder ideeën, zonder automatismen, zonder tempo. Er zit geen lijn in het spel dit seizoen. Wanneer wordt er collectief druk gezet? Wie is eigenlijk de baas van de ploeg? Hoe creëren ze structureel gevaar? Ze lijken soms maar wat te doen en spelen een soort incidentenvoetbal, hopend dat een bal eens goed valt, hopend op een individuele actie van Berghuis, op een ingeving van Jørgensen of op een Robin van Persie die fit genoeg is om te beginnen.

Ironisch genoeg versloeg Feyenoord precies een jaar geleden in de Kuip PSV met 2-1 en zette zo een belangrijke stap op weg naar het kampioenschap. PSV lijkt nu hetzelfde te doen. De energie spatte er destijds vanaf. PSV werd overrompeld, kapot gespeeld. De wilskracht van het collectief onderscheidde de ploeg vorig seizoen van de concurrentie, met als voortrekkers Dirk Kuijt en Eljero Elia.

Eind januari nog werd PSV in de kwartfinale van de KNVB-beker verslagen. Dat deed Feyenoord op vechtlust, kracht, overlevingsinstinct. „Met de echte wil om de wedstrijd te winnen”, zei coach Giovanni van Bronckhorst zondag. „Dat was er vandaag totaal niet.”

Valt de strijdlust weg, dan blijft er weinig over van dit Feyenoord. Voetbaltactisch en -technisch zijn de problemen enorm. Als PSV even druk zet, kraakt Feyenoord. Van Bronckhorst: „We waren niet vast aan de bal. Foute keuzes, veel balverlies. We kwamen totaal niet in de wedstrijd.”

Ergens is er dit seizoen iets geknakt bij Feyenoord dat zo snel achterop is geraakt. Van Bronckhorst: „Dat is het mentale, dat je in de competitie geen zicht meer hebt op het kampioenschap waardoor je dat heilige vuur mist.”

Het seizoen kan nog een beetje kleur krijgen door het winnen van de KNVB-beker. Woensdag wacht in de halve finale Willem II. Zonder bekerwinst is sprake van een compleet mislukt seizoen – een jaar na de landstitel en het volksfeest.