Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Ik twijfel nooit. Geen zin in, geen tijd voor

Waar je ook niemand meer over hoort: twijfel. Je had een tijd waarin academici en politici zich op twijfel voorstonden. Twijfel illustreerde eerlijkheid en interesse. Twijfel was roken en drinken en nachtenlang doordenken. Twijfel was eindeloos spelen met argumenten en dan hopen op een diep inzicht.

Twijfel was de pure politieke schoonheid.

De beste politieke twijfelaar uit de moderne geschiedenis was natuurlijk Van Mierlo. In zijn tijd kon iedereen trouwens bekwaam twijfelen – ik sla boer Koekoek even over. Twijfel hoorde bij de Koude Oorlog: onze vastigheid was dat we geen vastigheid hadden.

Na de val van het Sovjet-rijk symboliseerde Thatcher het einde van dit tijdperk. In 1990 maande ze de oude Bush tot militaire actie tegen Saddam Hussein. Je vergeet die dingen, maar destijds kenden zelfs Republikeinse Amerikaanse presidenten nog twijfel. Thatcher dwong hem tot morele klaarheid: This is no time to go wobbly, George.

Nu zijn we alweer decennia gewend aan altijd kraakheldere standpunten. Je weet zelden hoe het met zo’n standpunt zal aflopen, maar je weet ook dat niemand zich zal voordoen als een watje die het nog niet weet.

Zo zijn we gaan leven in een wereld van grote woorden en klare opvattingen. Het is normaal te spreken van het volk, de elite, de islam, de westerse cultuur. De meesten van ons willen referenda, want dat is helder: voor of tegen. Cultuurrelativisme is verdacht. Kritiek op de natiestaat zelfhaat. Nationalisme goed. Etc.

Heldendom hoort er ook bij. Zo gebeurde het dat in 2009, voor het eerst sinds 1955, majoor Marco Kroon van de landmacht de hoogste Nederlandse onderscheiding, de Militaire Willems-Orde, ontving voor zijn werk in Afghanistan.

Sindsdien zijn we gewend aan berichten die zijn heldendom in perspectief plaatsen. Hij werd vervolgd wegens drugs- en wapenbezit (en kreeg vrijspraak). Hij sprak, voor een held, vrijpostig over het koninklijk huis. Nu zijn er berichten van strafrechtelijk onderzoek naar een suspecte gebeurtenis waarbij Kroon een Afghaan doodde: Nieuwsuur en De Telegraaf brachten er achtergronden over.

Hoe dit afloopt weten we niet. Maar ook deze officiële held kende blijkbaar momenten van zwakte: zelfs hij doet kennelijk niet altijd het goede. Nogal menselijk eigenlijk.

Je kunt hem daarvoor afwijzen, en daar zullen vast helden op sokken voor te vinden zijn. Maar de kwestie Kroon laat vooral zien dat we in alles te eendimensionaal, te stellig geworden zijn. Dat we allemaal twijfel tekort komen – over anderen, en over onszelf.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.
    • Tom-Jan Meeus