Opinie

Bijleveld kan beter Marco Kroon aanpakken dan de media

Nederlandse commando’s die ingezet worden in de Afghaanse hoofdstad Kabul als inlichtingenofficieren met een licence to kill. Werkt James Bond voor de Nederlandse overheid? Dat is het beeld dat oprijst uit de woorden van majoor Marco Kroon. Deze hoog gedecoreerde commando maakte zelf in januari bekend dat hij in 2007 „als commandant van zijn eenheid” bij een geheime missie „in vijandelijk gebied” in Afghanistan een Talibaanstrijder zou hebben gedood. De man zou een bedreiging vormen voor de operatie, voor het leven van „zijn mannen” en voor hemzelf.

En, belangrijk, dat hij dit niet had gemeld bij zijn meerderen. Omdat de informatie politiek en militair te gevoelig was met „een hoog afbreukrisico”. Kroon meldde het incident pas vorig jaar bij Defensie, tien jaar na de feiten. De kwestie baart opzien omdat militairen die op missie in het buitenland tegenstanders doden, daarvan onmiddellijk melding dienen te maken. Zeker als er ook sprake zou zijn geweest van een ontvoering.

Lees ook: Zware druk van minister op media is uitzonderlijk

Dit weekeinde publiceerde De Telegraaf een reconstructie waarin beschreven werd dat Kroon met zeven collega’s opereerde vanuit een safehouse in Kabul. Dat wil zeggen: ver weg van het front. Ook zou Kroon alleen op pad zijn gegaan. Daarbij zou hij zijn gevangengenomen, ontvoerd en gemarteld. Maar ook weer zijn vrijgelaten. Toen hij zijn belager weer tegenkwam, met een kalasjnikov onder handbereik, zou hij hem onmiddellijk hebben gedood. Volgens deze weergave opereerde Kroon dus op eigen houtje en niet in vijandelijk gebied.

Kroon, drager van de Militaire Willems-Orde – de hoogste onderscheiding voor moedig gedrag –, verklaarde in januari dat hij dit nu wereldkundig maakte omdat inmiddels het Openbaar Ministerie een onderzoek instelt. Dat is gebruikelijk met geweldsincidenten waar militairen te velde bij zijn betrokken. Kroon wilde niet dat de feiten door anderen naar buiten werden gebracht, want daarmee heeft hij slechte ervaringen. Dat lijkt een toespeling op acht jaar geleden toen hij in opspraak kwam omdat het OM hem verdacht van cocaïnegebruik en het voorhanden hebben van (verboden) stroomstootwapens.

Kroon is intussen beroemd – voor 3.250 euro is hij in te huren om lezingen te geven – en over zijn operaties schreef hij bijvoorbeeld het boek Danger Close. Vorige week maakte RTL bekend dat hij een verzoek heeft ingediend bij Defensie om dat boek te mogen verfilmen.

Inmiddels doet ook deze affaire veel stof opwaaien, en wellicht is dat met een film op komst ook de bedoeling. Experts twijfelen ondertussen aan de weergave van de feiten, zoals die door Kroon is gedaan. Voorop oud-minister Eimert van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie), die op televisie opperde dat de majoor „misschien hulp nodig heeft”.

Lees ook: Vervolging Kroon zal lastig worden

Op verzoek van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) zag het programma Nieuwsuur vrijdagavond af van publicatie van informatie, omdat die volgens haar mensenlevens in gevaar zou kunnen brengen. De Telegraaf publiceerde ondanks een gelijkluidend verzoek wel. En Bijleveld verklaarde zondag een onderzoek in te stellen naar het lek in haar organisatie. Dat laatste is terecht. Maar met verzoeken aan media om zelfcensuur toe te passen moet de minister wel gerede aanwijzingen hebben om die te rechtvaardigen. Eerst moet Defensie haar eigen zaken op orde hebben. Te beginnen met een beroemde majoor, die het druk heeft met het te gelde maken van zijn heldendaden.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.