Opinie

    • Carolien Roelants

Als Trump eruit stapt, is het nucleaire akkoord gedoemd

Heeft het nucleaire akkoord tussen Iran en de wereld nog toekomst? Carolien Roelants ging luisteren naar de opinie van Iraanse hoofdonderhandelaar.

Omdat de onzekere toekomst van het nucleaire akkoord tussen Iran en de wereld u allen vast bezig houdt, ben ik vorige week naar Londen gegaan om de Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi aan te horen bij de Britse denktank Chatham House.

Araghchi was Irans belangrijkste onderhandelaar in de jarenlange aanloop naar het nucleaire akkoord, dat het gevaar van een Iraanse atoombom moet afwenden. Het zal u niet verbazen dat hij daar stond om het akkoord te verdedigen tegen wat hij het „vergif” noemde van de Amerikaanse president Trump en de zijnen. Die eisen onder andere dat de Iraanse bemoeienis met zijn regio, met name de steun voor Assad, en zijn rakettenprogramma aan banden worden gelegd. Een andere belangrijke Trumpse eis is dat de beperkingen aan het Iraanse nucleaire programma niet na verloop van tijd worden opgeheven, maar permanent worden. Voor eeuwig. En anders einde akkoord. Per komende mei.

Araghchi onderstreepte dat die beperkingen op met name het Iraanse verrijkingsprogramma, die na 10 tot 15 jaar aflopen, vertrouwenwekkende maatregelen zijn. En dat vertrouwen moet er tegen die tijd maar zijn. Hij wees erop dat Iran zich er zowel in de inleiding als in de preambule van het akkoord op heeft vastgelegd dat het „onder geen omstandigheid ooit nucleaire wapens zal nastreven, ontwikkelen of verwerven”. Voor wie Iran niet op zijn woord gelooft – en wij weten wel beter dan welke staat dan ook op zijn woord te geloven: de inspecties van het Internationaal Atoomenergie Agentschap onder het nucleaire Non-Proliferatieverdrag gaan door zolang Iran daarvan lid blijft.

Wij weten wel beter dan welke staat dan ook op zijn woord te geloven.

Iran wil voorlopig (daar kom ik zo op terug) ook niets weten van beperkingen op zijn rakettenprogramma – waar Europa zoals ik eerder al schreef wel oren naar heeft – of van Trumps ideeën over de Iraanse activiteit in de regio. Dus hoe ziet dan de toekomst van het nucleaire akkoord eruit? Dat kwam aan de orde in het vragenkwartiertje na Araghchi’s lezing, en dat was om voor mij onbegrijpelijke redenen off the record.

Maar geen nood, daarvoor put ik dan uit het interview dat Araghchi tijdens zijn bezoek aan Londen aan de BBC gaf. Hij gelooft niet dat het akkoord te redden is als Trump eruit stapt en de Amerikaanse sancties tegen Iran herstelt, ook al houden Europa, Rusland en China zich er wél aan. Punt is dat dan elke (Europese) bank die bij handel met Iran is betrokken, zijn toegang tot het Amerikaanse financiële systeem verliest. Wat wil zeggen dat er geen enkel economisch voordeel voor Iran meer is in ruil voor de nucleaire concessies door Iran. Dus einde oefening. Dan gaat Iran weer uranium verrijken etcetera. En dan hebben we een nieuwe crisis in het Midden-Oosten.

Hier kom ik terug op die andere kwesties. Ik heb geleerd dat je altijd in dit soort situaties nog eens temidden van verzekeringen van het tegendeel moet kijken of er ergens toch niet een miniem aanknopingspuntje is voor een oplossing. Ik vond er twee maar ik erken: miniem is nog te positief. Eén (tegen de BBC): als iedereen zijn verplichtingen onder het nucleaire akkoord is nagekomen, kan over andere zaken worden onderhandeld. Weinig kans, zegt u, en ik geloof u. Twee (in CH): we willen om te beginnen in het Perzische Golfgebied een dialoog beginnen over een nieuwe veiligheidsarchitectuur. Dat zou best een goed idee zijn, maar ik geloof nooit dat de Saoediërs in hun huidige stemming daartoe bereid zijn. Dus ik reisde somber terug naar huis.

Bekijk ook deze video over het nucleaire akkoord met Iran: Zijn Trump en Iran op weg naar een Derde Wereldoorlog?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.
    • Carolien Roelants