Nieuw conservatisme in VS is opgestaan

Congres

Het jaarlijkse CPAC-congres is de ideale barometer voor rechts-Amerika. Dit jaar geen abortus en God, maar immigratie en islam.

De Amerikaanse president Donald Trump was de hoofdgast op het conservatieve congres CPAC. Foto Jim Lo Scalzo / EPA

„Elvis is in het gebouw”, jubelt een oudere man als hij Nigel Farage, de voormalige leider van de Britse partij UKIP, door de hal van het conservatieve congres CPAC ziet wandelen. De man rent een zaal in, waar net gedebatteerd wordt over gezondheidszorg. „Elvis is er, mensen!” Farage komt intussen geen meter verder. Aanwezigen willen met hem op de foto: van een groep hoogbejaarde dames tot Sebastian Gorka, een nationalistische oud-adviseur in het Witte Huis. Farage trekt zo veel aandacht, dat hij de hoofdact van CPAC bijna overschaduwt: Donald Trump.

Het jaarcongres CPAC in National Harbor, Maryland, is dit weekend de beste barometer om de stemming van de conservatieve rechtervleugel van de Republikeinse Partij te meten. Wat wordt er besproken? Wat wordt genegeerd? Wie is er welkom? Wie juist niet? De aanwezigen op CPAC, ooit een uiterst conservatieve vleugel, domineren al enkele jaren de Republikeinse Partij.

Nieuwe thema’s

Dit jaar viel meteen op hoe sterk de Republikeinse Partij onder Donald Trump veranderd is. Traditioneel-conservatieve thema’s domineerden jarenlang (denk: abortus, de Grondwet, God). De afgelopen dagen kwamen ze nauwelijks ter sprake. Duidelijk werd hoe sterk de Republikeinse Partij onder Trump op Europese rechts-nationalistische partijen is gaan lijken. Het ging over de gevaren van immigratie, de islam, over ‘identiteitspolitiek’. Het zijn thema’s die een paar jaar geleden nog ondenkbaar waren.

Nigel Farage, voormalige leider van de Britse partij UKIP, was een van de sprekers op het conservatieve congres CPAC. Foto Jim Lo Scalzo / EPA

De fascinatie van rechts-conservatief Amerika voor Europa, en de afkeer van de eigen partij, bleek al uit de sprekerslijst op CPAC. Prominenten als Mitch McConnell of Paul Ryan, die zich meestal wel laten zien, ontbraken. Nigel Farage, door Trump aangesproken als „Mr. Brexit”, was de laatste spreker op vrijdagavond, een eervolle plek. Ook sprak Marion Maréchal Le Pen, het nichtje van Front National-leider Marine Le Pen. Zij verbindt zich sterk met haar opa, FN-oprichter Jean-Marie Le Pen, en pleit in Frankrijk voor een meer ‘identitaire’ partijkoers. Le Pen kreeg een sterrenonthaal in National Harbor.

Nog een spreker valt op: Frank Gaffney. Met zijn anti-islamitische denktank Center for Security Policy is hij een belangrijke bondgenoot van Geert Wilders. Op CPAC was Gaffney sinds 2011 niet meer welkom, nadat hij anti-belastingideoloog Grover Norquist ervan beschuldigd had dat hij onder invloed stond van de Moslimbroederschap. Norquist heeft een islamitische vrouw.

Marion Maréchal Le Pen zegt in haar toespraak dat ze „niet beledigd” is als ze Trump ‘Amerika First’ hoort zeggen. „Ook ik wil dat Amerika allereerst voor de Amerikanen is. Ik wil dat Groot-Brittannië voor de Britten is. En ik wil dat Frankrijk voor de Fransen is.” Le Pen had het over jongeren, die „door politieke correctheid gehersenspoeld zijn met schuld en schaamte” voor hun land. Frankrijk was volgens haar veranderd van „de oudste dochter van de katholieke kerk” in „het kleine nichtje van de islam”.

Le Pen en Farage zeggen precies wat het publiek op CPAC wil horen: ze maken deel uit van iets groters. Ze maken conservatief Amerika een bondgenoot van Europees identitair-rechts, twee stromingen die traditioneel ver uit elkaar liggen.

‘Revolutie gaat verder’

Nigel Farage zegt in zijn toespraak: „In 2016 hebben we met de Brexit en de verkiezing van Donald Trump de gevestigde orde tot stilstaan gebracht. Ik heb goed nieuws voor u: de revolutie, waar u deel van uitmaakte, gaat verder in het hele Westen.” In een gesprek voorafgaand aan zijn toespraak zegt Farage: „Er komt een nieuw conservatisme op in Europa, als verzetsbeweging tegen de Europese Unie. Daar kan Amerika van leren. Ik pleit voor een verbond van patriottische partijen, tegen de vijanden die niet geloven in nationale identiteit, in open grenzen.”

Die vijand wordt gesymboliseerd door miljardair George Soros, de gemeenschappelijke „globalistische” vijand die Europees en Amerikaans rechts verenigt. Als Farage in zijn speech Soros’ naam noemt, joelen de aanwezigen. Farage merkt op dat Soros harder wordt uitgejouwd als hij in Engeland zijn naam noemt. Directeur Wayne LaPierre van de National Rifle Association waarschuwt het publiek voor een „socialistische overname” van Amerika door het geld van Soros. Als Soros zijn zin krijgt, zegt LaPierre, „dan worden vuurwapens verboden en in beslag genomen”.

Donald Trump was voor zijn verkiezingsoverwinning nooit erg populair onder de conservatieve scherpslijpers van CPAC. Maar dit weekend blijkt hoe drastisch hij conservatief Amerika heeft hervormd. Terwijl één spreker voor hem nog wordt weggehoond als hij zegt dat conservatieven in Amerika altijd vóór immigratie waren, voelt Trump de veranderde stemming beter aan. Hij leest een songtekst voor die hij in zijn campagne vaak gebruikte: ‘The Snake’. Een vrouw neemt een giftige slang in huis, knuffelt hem, en wordt doodgebeten. De slang zegt: You knew damn well I was a snake, before you took me in. De vrouw staat in Trumps lezing voor Amerika, de slang voor migranten.

Trump heeft afstand genomen van de meeste adviseurs die een meer Europese identiteitspolitiek voorstaan, zoals Steve Bannon en Sebastian Gorka. Bannon, vorig jaar nog spreker op CPAC, is nergens te bekennen. Ook Breitbart, de site die hij lange tijd leidde, is veel minder zichtbaar dan in voorgaande jaren. Maar dat zegt niet zo veel. Conservatief Amerika is de richting van Bannon en Breitbart allang opgegaan.