Merkel kiest jonge, conservatieve, vrouwelijke ploeg

Duitse kabinetsformatie

Merkel neemt veel vrouwen en haar grootste criticus in haar nieuwe kabinet - als de SPD-basis akkoord gaat met een nieuwe grote coalitie.

Bondskanselier Angela Merkel met beoogd minister van Landbouw Julia Klöckner en de nieuwe secretaris-generaal Annegret Kramp-Karrenbauer op het CDU-hoofdkwartier in Berlijn, 25 februari 2018. Foto Hayoung Jeon/EPA

Angela Merkel haalt haar grootste criticus binnen de CDU in haar volgende kabinet. Ook voert ze een verjonging van de ministersploeg door.

De 37-jarige Jens Spahn, die in de huidige regering nog staatssecretaris van Financiën is, heeft zich geprofileerd als vertegenwoordiger van de conservatieve vleugel van de CDU. Hij heeft onder meer scherpe kritiek geleverd op het vluchtelingenbeleid van Merkel.

Voor de christendemocraten die vinden dat Merkel de partij te veel naar links heeft opgeschoven, is het belangrijk dat Spahn nu in het kabinet komt (als minister van Gezondheid). Of de nieuwe regering er ook werkelijk komt, hangt nog wel af van de leden van coalitiepartner SPD. Die kunnen tot vrijdag per post voor of tegen het regeerakkoord stemmen, en de partij is sterk verdeeld. Zondag wordt de uitslag bekend.

Ook met de andere ministers die ze in haar kabinet wil halen, laat Merkel zien dat ze begrepen heeft dat de kiezers niet „meer van hetzelfde’’ willen – geen ‘Weiter so’. Over de verjonging die ze doorvoert zei Merkel (63) zondagavond bij de presentatie van de namen met enige trots: „Ik ben zelf nog de enige die boven de zestig is.”

Lees een portret van Kevin Kühnert, voorzitter van de jongerenorganisatie van de SPD: Rebelse jong-socialist kan Duitsland en Europa in chaos storten

Merkel markeert onderscheid

Met deze keuze geeft Merkel niet alleen een signaal van verandering aan de eigen achterban. Ze markeert hiermee ook een onderscheid met de SPD, die niet alleen met zichzelf worstelt over de koers van de partij, maar die ook nog niet weet hoe ze vorm moet geven aan een door velen gewenste generatiewisseling. In april zal een SPD-partijcongres stemmen over de opvolging van Martin Schulz, die onlangs terug trad als partijvoorzitter. Meest kansrijk als opvolger is Andrea Nahles, nu fractievoorzitter.

Merkel verraste vorige week ook al met de keuze van een nieuwe secretaris-generaal van de partij, Annegret Kramp-Karrenbauer (55), die nu getipt wordt als haar mogelijke opvolger. Verrassend was zondagavond Merkels keuze voor de nieuwe minister van Onderwijs en Wetenschap, Bondsdaglid Anja Karliczek (46). Op Landbouw komt Julia Klöckner (45), nu fractievoorzitter van de CDU in Rijnland-Palts. Samen met de ervaren Ursula von der Leyen (59), die minister van Defensie blijft, zullen daarmee drie van de zes CDU-ministers vrouw zijn.

Op de belangrijke post van Kanzleramt-minister, een soort chefstaf, komt Helge Braun, een anesthesist die nu staatssecretaris is in het Kanzleramt. Hij wordt de opvolger van Merkels vertrouweling Peter Altmaier (59), die doorschuift naar het ministerie van Economische Zaken. Merkel zelf is de enige in het kabinet die afkomstig is uit het voormalige Oost-Duitsland, wat in dat deel van het land slecht valt.

Onvrede wegnemen

Maar met de keuze van deze ministers hoopt Merkel binnen haar partij wat van de onvrede weg te nemen over het resultaat van de formatieonderhandelingen. Zusterpartij CSU kreeg het belangrijke ministerschap van Binnenlandse Zaken, dat voorzitter Horst Seehofer zal gaan vervullen. De SPD krijgt onder meer de zware posten Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken, Justitie en Financiën.

Vooral het verlies van Financiën is pijnlijk voor de CDU, die de afgelopen jaren op die post met Wolfgang Schäuble een bij de achterban populaire minister had. Maandag houdt de CDU een partijcongres, waarop het regeerakkoord en daarmee toetreding tot de coalitie goed gekeurd moet worden – wat naar verwachting ook zal gebeuren.

De SPD wil haar ministers pas aanwijzen als de leden hebben ingestemd met toetreding tot de nieuwe coalitie van CDU, CSU en SPD. Maar wel is al bekend dat de huidige burgemeester van Hamburg en waarnemend partijvoorzitter Olaf Scholz op Financiën komt.