Lease NS-treinen via fiscaal gunstige Ierse route beëindigd

Belastingvoordeel NS maakt niet langer gebruik van een in Dublin gevestigde dochteronderneming voor het leasen van treinen. Daarmee heeft de NS een fiscaal gunstige route beëindigd.

Foto Jerry Lampen/ANP

NS maakt niet langer gebruik van een firma in Ierland voor het leasen van treinen. Alle treinen die op het Nederlandse hoofdrailnet rijden zijn sinds begin dit jaar in Nederlands bezit. Eerder dan gepland heeft NS een einde gemaakt aan de omstreden Ierse route.

NS betaalde jarenlang te weinig vennootschapsbelasting in Nederland. Het staatsbedrijf maakte sinds 1999 gebruik van een in Dublin gevestigde dochteronderneming, NS Financial Services Company (NSFSC). Dat bedrijf kocht nieuwe treinen en verhuurde ze aan NS. Dat is fiscaal gunstig; in Ierland is de vennootschapsbelasting 12,5 procent, in Nederland 25 procent.

Op elke 100 miljoen euro winst van NS liep Nederland 8 miljoen euro belastinginkomsten mis. In 2016 maakte NS 212 miljoen euro winst. De cijfers voor 2017 worden donderdag bekend gemaakt.

Al in 2012 deed Jeroen Dijsselbloem, toenmalig minister van Financiën en in die hoedanigheid enig aandeelhouder van NS, een „moreel appèl” op NS om de lease-activiteiten te verplaatsen naar Nederland. Een jaar later meldde hij de Kamer dat hij de constructie „vanuit maatschappelijk oogpunt onwenselijk acht en beëindigd wenst te zien”.

In 2015 maakten Dijsselbloem en NS afspraken over afbouw van de Ierse route. Vanwege fiscale en juridische complicaties zou dit nog jaren duren. De laatste treinen zouden pas in 2033 overgaan van Ierse naar Nederlandse handen.

‘Maatschappelijk gezien niet acceptabel’

Bert Groenewegen, eind 2016 aangetreden als financieel directeur bij NS, wilde de afbouw versnellen. Groenewegen: „De constructie is ooit begonnen omdat NS zich voorbereidde op een volledige liberalisering van het spoor. Je moet dan concurreren met buitenlandse bedrijven die mogelijk ook gebruik maken van leasen in fiscaal gunstige landen.” Omdat de liberalisering alleen is doorgevoerd voor enkele regionale spoorlijnen en het hoofdrailnet aan NS is gegund, vindt Groenwegen de constructie niet langer passend. „Ook al was er puur technisch niets mis mee, maatschappelijk gezien is het niet acceptabel.”

Omdat NS in de toekomst wellicht ook op het hoofdrailnet moet gaan concurreren met private partijen, blijft de Ierse dochter intact. Groenwegen: „Er zitten nu alleen treinen in voor twee kleine Nederlandse concessies en onze activiteiten in Duitsland. Als er vanaf 2025 een aanbesteding komt voor het Nederlandse hoofdrailnet, wordt goedkoop leasen misschien weer relevant.” Spoorbedrijven kiezen voor huren van materieel omdat treinen langer meegaan dan de looptijd van een concessie. Kopen is daarom niet aantrekkelijk.

NSFSC heeft alle treinen en bijbehorende lease-contracten verkocht aan het in Nederland gevestigde NS Lease BV. Volgens Groenewegen gaat het om een totale waarde van 1,1 miljard euro. Hij erkent dat dit NS niets kost: het dochterbedrijf sluist dit bedrag terug naar NS. De enige kostenpost voor NS is de Ierse vennootschapsbelasting over de boekwinst die NSFSC met de verkoop heeft behaald, een belasting van 12 miljoen euro. Omdat NS meer vennootschapsbelasting gaat betalen, gaat het dividend omlaag. In 2016 keerde NS 74 miljoen euro regulier dividend uit aan de staat.

    • Mark Duursma