Veertig Zuid-Soedanese militairen moeten vrezen voor vervolging

Voor het eerst heeft de VN bewijs verzameld van oorlogsmisdaden gepleegd door hoge militairen. Zij moeten terechtstaan in een speciaal opgezet tribunaal.

Zuid-Soedanese soldaten die verdacht worden van een massaverkrachting op vijf buitenlanders en het vermoorden van een lokale journalist. Foto uit mei 2017. Foto Bullen Chol/ AP

Tegen veertig hoge militairen in Zuid-Soedan is bewijs verzameld voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Dat schrijft de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties (VN) in een vrijdag gepubliceerd rapport. Het bewijsmateriaal dient om een rechtszaak te beginnen in een speciaal VN-tribunaal dat wordt opgezet.

Voor het plegen van het geweld heeft de VN-mensenrechtencommissie acht luitenant-generaals geïdentificeerd. Daarnaast gaat het om zeventien generaal-majoors, acht brigadegeneraals, vijf kolonels en drie gouverneurs. De onderzoekers spraken met 230 getuigen en verzamelden bijna 60.000 documenten.

Lees ook de reportage van NRC-correspondent Koert Lindijer ‘Ik huilde om mijn zonen tot mijn ogen het begaven’

Veel kindsoldaten betrokken bij verkrachtingen

Het hybride tribunaal komt voort uit de afspraken die zijn gemaakt bij het vredesakkoord van 2015 tussen president Salva Kiir en zijn grote rivaal Riëk Machar. Na de onafhankelijkheid in 2011 begonnen de machthebbers een bloedige burgeroorlog, wat resulteerde in meer dan honderdduizend doden en vier miljoen vluchtelingen. Volgens de voorzitter van de VN-mensenrechtencommissie Yasmin Sooka is het nu tijd om de rechtbank op te tuigen zodat de aanklager kan beginnen met de strafzaak. Sooka zegt in een verklaring dat de aangeklaagden niet langer in functie mogen blijven.

“Dit is uiteindelijk de enige manier om de ongebreidelde verwoesting van miljoenen mensenlevens door de leiders van Zuid-Soedan te stoppen.”

In het rapport beschrijven de onderzoekers van de Verenigde Naties gruwelijke wreedheden tegen de bevolking in Zuid-Soedan in de periode 2016-2017. Zo werden verminkte lichamen zonder ogen aangetroffen en met doorgesneden keel. Ook waren burgerslachtoffers gecastreerd.

Militairen van alle strijdende partijen hebben in de afgelopen jaren naar schatting 19.000 kinderen ingezet tijdens de burgeroorlog. Zij moesten burgers doden en werden gedwongen om toe te kijken hoe familieleden werden verkracht of vermoord. De onderzoekers schatten dat kindsoldaten betrokken zijn bij een kwart van alle gevallen van verkrachtingen in het land. Begin deze maand werden ruim driehonderd kindsoldaten vrijgelaten door strijdende groepen. In de komende weken moeten meer kinderen worden ontwapend.

    • Huib de Zeeuw