Opinie

Naar uitgebuite vrouwen kijken, serieus?

Door het faciliteren van massa-toerisme, werkt de gemeente Amsterdam uitbuiting van prostituees in de hand, schrijven Martin Witteveen en Jolanda de Boer.

Oudezijds Achterburgwal op een zaterdagavond Foto Co de Kruijf/ HH

De liquidatie van een 17-jarige jongen in een buurthuis in de Amsterdamse wijk Wittenburg eind januari heeft inmiddels vele tongen losgemaakt. Dat de jongen een toevallig slachtoffer lijkt, maakt het drama haast niet te bevatten.

Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) reageerde met het voorstel om de straf voor deelname aan een criminele organisatie te verhogen. Dat is zeker nuttig, maar beter is het om de oorzaken van dergelijk buitensporig geweld vast te stellen en die aan te pakken.

Een mooie aanzet daartoe deden Caspar Hermans en Bert Berghuis in een opiniestuk in deze krant (Wijzig je koers Amsterdam – anders blijft drugsgeweld, 12/2). Zij wijzen erop dat de gemeente Amsterdam volop ruimte geeft aan drugstoeristen en daarmee ook aan de criminaliteit die dat met zich brengt. Dat was ook het thema van het verslag dat deze krant deed van de genoemde liquidatie en de achtergronden ervan. De onbelemmerde handel in drugs ten behoeve van de drugstoeristen in combinatie met het toerismebeleid van de gemeente leidt tot uit de hand gelopen drugsgeweld en zelfs tot doden. Erik Heijdelberger van de William Schrikkerstichting noemt dat ‘roekeloos liberalisme’. Hij raakt de kern van het probleem. It’s the economy, stupid!

Het slechte nieuws is dat overlastgevende toeristen niet alleen naar Amsterdam komen voor de drugs, een niet te onderschatten deel komt af op de vrouwen die op de Wallen hun seksuele diensten aanbieden. Dat lijkt een mooie impuls voor de lokale economie, ware het niet dat op diezelfde Wallen met grote regelmaat slachtoffers van seksuele uitbuiting worden aangetroffen.

De gemeente Amsterdam is het na jaren gelukt de georganiseerde misdaad, die het onroerend goed in het gebied in handen had, terug te dringen. Verder wordt de raamprostitutie gecontroleerd, maar dat beperkt zich in de praktijk tot controle op minderjarigheid en illegaliteit. Op mensenhandel is met goed fatsoen niet te controleren. Het gevolg is dat mensenhandel een groter probleem is dan ooit. De reden: legalisering van prostitutie en de door niets belemmerde marktwerking.

Sinds het legaliseren en reguleren van de prostitutie in 2000 zijn de Wallen overspoeld met prostituees en hun pooiers uit Midden- en Oost-Europa, die voor een paar tientjes hun lichaam verkopen. Daarmee is een geheel nieuwe en groeiende markt geschapen voor mannen, die zich aangemoedigd zien door de aanname dat het volstrekt normaal is tegen een zeer geringe vergoeding seks te kopen. Maar ook voor een grote groep die zich op weinig respectvolle wijze enkel aan de vrouwen komt vergapen: wethouder Udo Kock liet recent weten dat op de Wallen 31.000 bezoekers aan een rondleiding deelnemen, niet per jaar of maand, maar per week. De gemeente verstrekt daarvoor de vergunningen. Nu dat uit de hand loopt heeft de gemeente besloten dat de toeristen die deelnemen aan zo’n rondleiding alleen nog maar met hun rug naar de prostituees mogen staan.

Dat zal allemaal geen belemmering zijn voor de honderdduizenden die hier prostituees komen bezoeken. Berucht zijn de groepen jonge mannen uit het Verenigd Koninkrijk, die hun vrijgezellenfeest komen vieren en de bruidegom een bezoek aan een prostituee cadeau doen. Het liefst gecombineerd met een met drank overgoten dancefeest, en uiteraard ontbreekt een bezoek aan de befaamde coffeeshops niet. Seks, drugs en rock & roll, zonder aandacht voor de schade die wordt aangericht.

Voor de kosten hoeven ze het niet te laten. De prostituees zijn goedkoop, voor een habbekrats vlieg je naar Amsterdam en Airbnb verschaft laagdrempelige onderdak, midden in het bruisende centrum. Als er dan nog tekorten zijn, verrijzen lowbudget hotels voor nieuwe ladingen toeristen. Het woongenot van omwonenden wordt door deze invasie van overlastgevende toeristen totaal vergald.

Dit is een ijzingwekkende realiteit nu uit sommige onderzoeken blijkt dat een ongehoord groot aantal van de prostituees op de Wallen seksueel wordt uitgebuit. Dit beeld zien wij bevestigd in de vele strafzaken die we de afgelopen jaren hebben behandeld. Stel je eens voor: onder volkomen gelegaliseerde omstandigheden hebben honderdduizenden toeristen de gelegenheid om naar uitgebuite vrouwen te komen kijken. Of erger: om zelf een aandeel te hebben in hun mensonterende vernedering.

Met de uit de hand gelopen drugsscene in gedachten, is een ander beeld inmiddels onvermijdelijk: de economie, aan het infuus van het toerisme, is een aanjager van ernstige criminaliteit geworden.

Daarom roepen wij economen en andere wetenschappers op deze werkelijkheid nader te onderzoeken. De overheid mag niet wachten en moet ingrijpende maatregelen treffen om uitbuiting van prostituees tegen te gaan, te beginnen met de invoering van een pooierverbod en strafbaarstelling van klanten, zoals in Zweden.

Misschien is het tij nog te keren.