Opinie

Kies een diplomatieke insider als minister van Buitenlandse Zaken

De partijkleur moet een ondergeschikte rol spelen voor de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, meent diplomatiek expert . Hij heeft al wat kandidaten in gedachten.

Vak K, de zetels van bewindslieden. Foto Bart Maat / ANP

Nederland zoekt een nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. Achter de schermen speuren premier Rutte en de VVD-top ongetwijfeld koortsachtig naar de geschikte kandidaat. Veel opties binnen de eigen gelederen heeft de VVD niet. Rutte neemt niet voor niets de tijd want een tweede misser kan hij zich niet veroorloven.

Hij realiseert zich hopelijk dat er in de huidige grillige internationale arena ook voor Nederland te veel op het spel staat om het ministerie van Buitenlandse Zaken als leerplek te gebruiken. Diplomatie is een vak apart. Het gaat om ervaring, expertise en kunde als je effectief de Nederlandse belangen wilt behartigen. Wil Nederland op het internationale toneel worden gehoord en de rol spelen die ons gezien onze internationale opstelling en economische voetafdruk toekomt, dan moeten wij een minister van Buitenlandse Zaken hebben die internationaal gezag heeft. Een minister naar wie wordt geluisterd om zijn of haar statuur, kennis van zaken en inbreng. En een minister die, als het moet, zich met gemak kan bedienen van andere talen dan het Nederlands.

De vraagstukken waar de nieuwe minister direct mee aan de slag moet, zijn legio: de Brexit, de nieuwe verhoudingen in Europa en de relatie tot de Frans-Duitse as, de op scherp staande relatie met Rusland door MH17, de verhoudingen met Turkije, de Verenigde Staten onder Trump en de NAVO, de opkomst van China, en het migratievraagstuk – om er maar een paar te noemen. Tegelijkertijd heeft Nederland dit jaar zitting in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Ook daar moeten wij meteen op niveau en met gezag acteren. Denk alleen al aan het voortwoekerende conflict met Noord-Korea.

Het kleine bestand van topdiplomaten

D66-minister en oud-diplomaat Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking beantwoordt aan dit profiel. Zij kan in het krijt treden met de Lavrovs (de Russische minister van Buitenlandse Zaken) van deze wereld. Haar internationale ervaring staat borg voor een succesvolle vervulling van een ministerschap op Buitenlandse Zaken. Maar dan moet er een herschikking plaatsvinden in het kabinet en zou de VVD op zoek moeten naar een opvolger voor haar positie.

Een goed alternatief is te zoeken in het kleine bestand van Nederlandse topdiplomaten waarbij de partijkleur een ondergeschikte rol zou moeten spelen. Zoveel onderling verschil zit er niet in de buitenlands politieke opstellingen van de huidige coalitie. Het evidente landsbelang moet hier prevaleren boven het partijbelang.

De oud-ministers en oud-diplomaten De Hoop Scheffer, Bot en Timmermans hadden weliswaar een politieke signatuur, maar waren vooral ook goed ingevoerde professionals in de wereld van de internationale diplomatie. Nederland heeft ook nu nog diplomaten met een dergelijke statuur zoals bijvoorbeeld Renée Jones-Bos, oud-secretaris-generaal op Buitenlandse Zaken en nu ambassadeur in Moskou, Tom de Bruijn, wethouder in Den Haag en oud-permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de EU en Ed Kronenburg, oud-secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken, oud-ambassadeur in Parijs en nu ambassadeur in Beijing. Bepaal daar je keuze uit.

Liever een diplomatieke insider dan een politieke outsider.