Onderwijs

Geneeskunde blijft echt wel in het Nederlands

Onderwijsblog Er is geen discussie over het Nederlandstalig blijven van rechtsgeleerdheid, geneeskunde of klinische psychologie. Maar researchmasters hebben baat bij Engels, schrijft rector magnificus Han van Krieken.

ANP Remko de Waal

Door Han van Krieken

Er is veel discussie, soms zorg, over de toename van het aantal buitenlandse studenten aan Nederlandse universiteiten en aan de toename van het aantal opleidingen die in het Engels aangeboden worden. Deze discussie is belangrijk, maar wordt eendimensionaal gevoerd: alsof alle universiteiten, opleidingen en niveaus hetzelfde doen. Het tegendeel is het geval: er is grote variatie en er is reden om trots te zijn op de verscheidenheid die de Nederlandse universiteiten op dit punt bieden!

Om te beginnen zijn er belangrijke verschillen tussen disciplines. De bèta- en technische opleidingen zijn van oudsher veel meer internationaal georiënteerd dan bijvoorbeeld de rechtsgeleerdheid. De geneeskunde is in de wetenschap internationaal maar in de praktijk van zorg heel Nederlands.

Het ligt dan ook zeer voor de hand dat er verschillen zijn in studieaanbod: in Nederland wordt de overgrote meerderheid van de bèta- en technische studies in het Engels aangeboden, overigens in de bachelorfase aan vooral Nederlandse studenten. Een belangrijk deel van het docentenkorps, dat bestaat uit wetenschappers, is niet van Nederlandse origine. In deze disciplines is er weinig discussie dat het internationale karakter cruciaal is en de voertaal Engels.

In de rechtsgeleerdheid is de ontwikkeling in de discipline voornamelijk op Nederland georiënteerd en is de literatuur Nederlandstalig (met als evidente uitzonderingen internationaal en Europees recht). Aan de rechtenfaculteiten is er over het thema internationalisering ook weinig discussie en er zijn weinig Engelstalige, internationale opleidingen.

Alfa en gamma

Heel anders is de situatie bij de alfa- en vooral de gammastudies. Vanuit die hoek wordt de discussie het scherpst gevoerd. Studenten maken zich zorgen over de kwaliteit van het Engels van docenten en verdringing door buitenlandse studenten. Docenten maken zich zorgen over de kwaliteit van het onderwijs door gebrekkige taalvaardigheid, het verdwijnen van het Nederlands en de overheersing van marktdenken die als oorzaak van het vaker internationaal aanbieden van opleidingen wordt gezien.

In de discussie komt weinig naar voren dat we in Nederland over een verscheidenheid van universiteiten beschikken die allemaal tot de beste van de wereld behoren maar toch duidelijk verschillen in visie en keuzes. Er zijn universiteiten die (vrijwel) volledig overgaan op het Engels en andere universiteiten die dat zeer beperkt doen. We zouden met z’n allen trots moeten zijn op die variatie. Je kunt in Nederland psychologie uitstekend in het Nederlands en ook uitstekend in het Engels studeren en dat geldt voor vrijwel alle vakken in de alfa- en gammawetenschappen, tenminste op bachelorniveau.

Research masters

Een laatste belangrijk onderscheid dat gemaakt moet worden is tussen de aard van masteropleidingen: research masters zijn bijna altijd op een internationale wetenschappelijke wereld gericht, terwijl op de Nederlandse praktijk gerichte masters (geneeskunde, recht, klinische psychologie) juist in overgrote meerderheid Nederlandstalig zijn. Ook hier geldt dat er maar weinig discussie is over het al dan niet internationale karakter van de opleidingen.

In de discussies over internationalisering van Nederlandse universiteiten worden deze verschillen veel te weinig in het debat betrokken waardoor er geen goed beeld ontstaat van de situatie.

Ten slotte: Nederlandse universiteiten hebben allemaal een terecht uitstekende reputatie, zowel wat onderzoek, onderwijs als maatschappelijke impact betreft. Die reputatie is gebaseerd op aantoonbare kwaliteit. Het is het handhaven en verbeteren van die kwaliteit die universiteiten doen besluiten een groter of kleiner deel van hun opleidingen een internationaal karakter te geven. Dat er kinderziekten optreden en fouten gemaakt worden, hoort erbij. Dat medewerkers en studenten uiterst kritisch zijn ook – het zou echt zorgelijk zijn als ze dat niet waren. Desondanks is het maar goed dat universiteiten zich blijven ontwikkelen en is het nog beter dat ze dat niet allemaal op dezelfde manier doen. Immers: studenten, docenten, disciplines, ze verschillen, en het is dus goed dat er iets te kiezen valt!

Han van Krieken is rector magnificus van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.