Een gehandicapte man in Afghanistan oefent met zijn nieuwe benen.

Amid Hedayatullah / EPA

‘De perceptie was dat alleen maar helden dit werk doen’

Noodhulp

Hulporganisaties liggen onder vuur door seksschandalen. Helemaal te voorkomen is dat niet, zegt Juriaan Lahr van het Rode Kruis.

Hulporganisaties liggen onder vuur nu het ene seksschandaal het andere opvolgt. „Iedereen baalt”, zegt Juriaan Lahr (47), hoofd internationale hulpverlening van het Nederlandse Rode Kruis. „Je hebt een belangrijke missie en dáár wil je mee bezig zijn. Je wil dat mensen, ook zij die geholpen worden, je kunnen vertrouwen.”

Vorige week gaf Oxfam toe dat hulpverleners in 2011 seksfeesten organiseerden in rampgebieden in Haïti met minderjarige prostituees. Deze week bleek dat bij hulporganisatie Plan International in een jaar tijd zes gevallen van seksueel misbruik met kinderen hebben plaatsvonden. Vrijdag werd duidelijk dat bij het Internationale Rode Kruis, waar 17.000 mensen werken, sinds 2015 28 medewerkers zijn ontslagen wegens prostitueebezoek op missie.

Lees hier meer over het schandaal bij Oxfam

Al meer dan twintig jaar werkt de in Leiden geboren Lahr als hulpverlener. Hij was 26 jaar en net afgestudeerd als fiscaal jurist, toen hij als jongste in het team zijn eerst humanitaire missie voltooide in Georgië. Hij zat jaren in Afghanistan en sinds de oorlog in Syrië begon is hij daar zes keer geweest. Zijn laatste missie was in december. Toen zat Lahr samen met tv-presentator Floortje Dessing dagenlang vast in een Jemenitische schuilkelder. Lahr: „Het was alsof er een Chinese duizendklapper in je buurt afging, maar dan keer honderd.”

Naar rampgebieden gaan is niet zonder risico, weet Lahr, die een vrouw en twee jonge kinderen achterlaat als hij vertrekt. Wereldwijd doen honderdduizenden mensen humanitair werk. Op dit moment werken zo’n 54 Nederlandse medewerkers van het Rode Kruis in conflictgebieden, van Zuid-Soedan tot Oeganda en Congo. De meeste hulpverleners zijn tussen de 40 en 45 jaar oud en hebben gezinnen, zegt Lahr.

Is het moeilijk mensen te vinden die dit werk willen doen?

„Jazeker. Mensen die we sturen moeten stressbestendig zijn. Het is moeilijk zulke mensen te vinden, mensen die stabiel blijven in een conflictgebied. Ze kunnen vaak met ander werk veel meer verdienen. En ze moeten accepteren dat ze langdurig van huis zijn. Na zes weken of drie maanden, afhankelijk van het conflictgebied, moeten ze verplicht een week op vakantie om bij te komen.”

Was u verbaasd toen u hoorde over seksfeesten van Oxfam in Haïti?

„Ja natuurlijk. Het is verschrikkelijk. De term seksfeesten wordt nu bijna gekoppeld aan alles wat daar gebeurt. Ik zou willen pleiten voor een meer genuanceerde benadering van de verschillende situaties. Misschien was er tot nu toe de perceptie dat dit soort zaken onmogelijk zou zijn in onze branche; alsof alleen helden dit werk doen, maar we zijn geen helden. We helpen miljoenen mensen met de juiste dingen op de juiste momenten, maar we blijven wel een grote organisatie waar duizenden mensen werken. Dan kom je dingen tegen die niet toegestaan zijn.”

Heeft u wel eens gezien of gehoord dat collega’s seks hadden met prostituees?

„Nee, nog nooit. Op de plekken waar ik zat kon je nergens naar toe, het was te onveilig, onze avondklok was om 18.00 uur. We zijn natuurlijk ook kwetsbaar: als mensen kwaad willen, is bij hulporganisatie veel te halen. Maar het idee dat vieze mannen dit werk doen, klopt niet. Wij zijn op zoek naar professionele mensen die zich goed gedragen en onze missie uitvoeren.”

Bij jullie gaat het ook mis.

„Bij de Nederlandse Rode Kruis zijn er in vijftien jaar drie contracten ontbonden wegens seksueel wangedrag. We weten dat we er veel aan doen om wangedrag te voorkomen, maar we kunnen het nooit uitsluiten. Onze missie is om nog scherper te zijn om dit te voorkomen. En zorgen dat iedereen zich veilig voelt om een melding te maken.”

Mensen hebben nu eenmaal behoefte aan seks. Moeten jullie dat dan niet faciliteren, zonder dat hulpverleners misbruik maken van de lokale bevolking?

„Ik zou niet weten hoe.” 

Door ze bijvoorbeeld vaker naar huis of op vakantie te sturen.

„Er moet bij hulporganisaties worden gesproken over het feit dat dit voorkomt. De verleiding moet besproken worden zodat hulpverleners elkaar kunnen helpen voordat er iets misgaat. De afgelopen jaren zijn er al veel maatregelen tegen seksueel overschrijdend gedrag genomen, maar het is nog niet genoeg. We moeten meer geld investeren in het begeleiden van mensen, en we moeten ze bij de les houden. Want als je eenmaal op een hellend vlak zit en je corrigeert jezelf niet, wat is dan je volgende misstap?” 

    • Maral Noshad Sharifi