Vier corruptiezaken maar ‘Bibi’ blijft

Israël

Premier Netanyahu raakt in problemen nu justitie hem achtervolgt met diverse zaken. Maar aan opstappen denkt hij niet.

Minister Benjamin Netanyahu. Foto Ronen Zvulun/Reuters

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu komt steeds verder onder druk te staan. De afgelopen dagen regende het berichten over nieuwe beschuldigingen, arrestaties van naaste medewerkers en nu zelfs van een vertrouweling die wil getuigen tegen ‘Bibi’, zoals de premier door vriend en vijand genoemd wordt. De protesten tegen Netanyahu, de langst zittende premier sinds de stichter van de staat Israël David Ben-Gurion, zijn aangezwollen sinds de politie vorige week bekend maakte dat ze de premier wil laten vervolgen in twee corruptiezaken. Toch zit hij nog steeds in het zadel, zij het wiebelend, en lijkt hij niet van zins op korte termijn te vertrekken.

  1. Welke zaken spelen er nu tegen Netanyahu?

    Het toenemende aantal corruptiezaken rondom Netanyahu is overzichtelijk genummerd: zaak 1000, 2000, 3000 en 4000.

    Vorige week dinsdag maakte de politie bekend Netanyahu te willen laten vervolgen in de zaken 1000 en 2000. De eerste zaak is de zogenaamde ‘sigarenkwestie’: de premier en zijn vrouw Sara zouden voor een miljoen shekel (230.000 euro) aan luxegoederen, waaronder sigaren, champagne en sieraden, hebben ontvangen van Hollywood-producent Arnon Milchan en zakenman James Packer. Als tegenprestatie zou de premier hebben geholpen met visa en wetswijzigingen. Volgens de beschuldigingen in de tweede zaak zou Netanyahu hebben geprobeerd de krant Yedioth Ahronoth te beïnvloeden. In ruil voor positieve berichtgeving zou de premier de concurrerende krant Israel Hayom beschadigen.

    In zaak 3000 gaat het om mogelijke betaling van smeergeld rond de koop van duikboten van de Duitse staalgigant ThyssenKrupp. Hoewel in deze zaak verschillende medewerkers van Netanyahu zijn gehoord, is steeds benadrukt dat de premier geen verdachte is.

    De vierde en meest explosieve zaak barstte deze week los met de arrestatie van topmensen van telecombedrijf Bezeq. Net als in zaak 2000 draait zaak 4000 om beïnvloeding. Een naaste medewerker van de premier zou het bedrijf hebben bevoordeeld in ruil voor gunstige berichtgeving op nieuwssite Walla, in bezit van dezelfde eigenaar als Bezeq. Bovendien bleek dat een vertrouweling van Netanyahu een voormalige rechter de positie van procureur-generaal zou hebben aangeboden op voorwaarde dat ze een zaak tegen Netanyahu’s echtgenote zou laten vallen.

    Zaak 4000 is in een stroomversnelling gekomen nu een naaste medewerker van Netanyahu zich als kroongetuige heeft opgeworpen. Shlomo Filber, een voormalige topambtenaar van het ministerie van Communicatie, zou veel belastende informatie over Netanyahu kunnen leveren. Volgens Israëlische media beschikt de politie over geluidsopnamen waarin de nieuwssite-eigenaar opdracht geeft berichtgeving over Netanyahu en zijn vrouw aan te passen.

    Lees ook: Politie wil vervolging van Israëlische premier Netanyahu
  2. Hoe lang kan Netanyahu dit nog volhouden?

    Al sinds de politie-onderzoeken ruim een jaar geleden begonnen, protesteren groepen Israëlische burgers wekelijks tegen de premier. Volgens een recente opiniepeiling vindt inmiddels de helft van de kiezers dat Netanyahu al dan niet tijdelijk zou moeten terugtreden.

    Toch zullen de demonstranten niet degenen zijn die de premier ten val brengen. Een veel gehoorde analyse is dat er steeds minder kiezers van Netanyahu houden, maar dat er ‘geen alternatief’ is. Veel Israëliërs waarderen zijn harde standpunten waar het gaat om de veiligheid van Israël. Nu de spanningen aan Israëls grenzen weer toenemen en de verhoudingen met de Palestijnen op een dieptepunt zijn, zou Netanyahu deze troefkaart nogmaals kunnen proberen uit te spelen. Verplicht om af te treden is hij vooralsnog niet.

    De zaken 1000 en 2000 liggen momenteel bij procureur-generaal Avihai Mandelblit, die de uiteindelijke beslissing over vervolging moet nemen. Dat duurt naar verwachting nog maanden. Of de juridische perikelen Netanyahu op korte termijn opbreken, ligt aan zijn eigen Likudpartij en de rechtse coalitie waarin die partij de leiding heeft.

    De grootste coalitiepartijen hebben al laten weten Netanyahu in elk geval te blijven steunen tot de beslissing van de procureur-generaal.

    Een andere optie is dat Netanyahu zich terugtrekt en ruimte laat aan een partijgenoot. Binnen de Likud-partij circuleren wel wat namen van mogelijke opvolgers, maar geen van hen springt er duidelijk uit – daar heeft Netanyahu de afgelopen jaren wel voor gezorgd. Bijna niemand binnen Likud waagt het dan ook om te speculeren over wie het zou kunnen overnemen van Netanyahu, of om zelfs maar openlijke kritiek te uiten op de premier.

    Lees ook: Protesteren tegen ‘corrupte’ Netanyahu
  3. Waarom houdt hij de eer niet aan zichzelf?

    Volgens Netanyahu zijn de media al tijden bezig met een „heksenjacht” tegen hem en zijn gezin, en zijn de juridische onderzoeken een voortzetting daarvan. Zaak 4000 noemde hij „weer zo’n ongefundeerd onderzoek onder druk van de media.”

    „Netanyahu gaat nergens heen – hij is bereid de residentie in brand te steken voordat hij vrijwillig de sleutels overdraagt”, stelde analist Michael Koplow onlangs in het Amerikaanse Foreign Policy.

    • Jannie Schipper