Recensie

Vergeet de glamour van de topvoetballer

Voetballer Tom Pearman mag dan een veelbelovende buitenspeler zijn, hij heeft op zijn negentiende al met tegenslag te kampen. Zijn carrière in de Premier League wordt abrupt afgebroken als zijn club hem laat gaan. En zelfs twee divisies lager brengt hij meer tijd door op de bank dan in het veld, met dank aan de botte coach die in hem helemaal geen belofte lijkt te zien.

Maar er is nog iets, en daar begint het echte drama: Tom heeft moeilijk te negeren homoseksuele gevoelens en begint een relatie met de terreinknecht, iets wat in de nog ongemeen homofobe voetbalwereld uiteraard geheim gehouden moet worden. Dat lukt natuurlijk niet en Ross Raisin (1979) weet op behoorlijk integere en organische wijze deze romance in de ontwikkeling van Toms carrière te integreren. De manier waarop hij iets alledaags in de toon van de vertelling weet te leggen, zelfs wanneer er een Twitterstorm over hun verhouding losbarst, verraadt vakmanschap.

Zo past Tom Pearman wel in het rijtje hoofdpersonen van Raisins vorige romans. Tom is een loner, net als Mick Little, de aan lager wal rakende scheepsbouwer uit Waterline en Sam Marsdyke, de eigenzinnige en dwarse jonge boer uit God’s Own Country die alles wat verandert haat. Maar Tom moet zich handhaven in een wereld waar de schijn van succes en gemeenschap opgehouden moet worden – niet alleen tegenover de fans en medespelers maar ook zijn ouders en verdere familie. De roman is mede daarom zo geslaagd omdat Raisin de totaal glamourloze werkelijkheid van de kleedkamer, het venijn van de onderlinge concurrentie en de tijdelijke coalities laat zien. Maar vooral ook de eenzaamheid, het leven zonder anker van diegenen die de echte top niet halen, in hotelkamers en bij gastgezinnen.

Raisins roman zal natuurlijk, gezien de thematiek, overal de vergelijking met voortreffelijke boeken als Annie Proulx’ Brokeback Mountain en Chad Harbachs The Art of Fielding moeten doorstaan. Voor voetbalhaters zal het boek hier en daar een beproeving zijn: wat moeten zij met verslagen van wedstrijden die nooit hebben plaatsgevonden? Raisin lost het probleem redelijk bekwaam op en, zo moet je concluderen, hij kon ook moeilijk anders. Het zorgt voor de nodige narratieve ruimte die de bewustwording en verwerking van de problematiek bij Tom aanvaardbaar maakt. Het enige bezwaar dat aan dit fraaie boek blijft hangen: het is iets te veel een terugkeer naar het aloude Britse kitchen sink drama uit de jaren zestig: er worden erg veel koelkasten open- en dichtgedaan, ontbijtjes beschreven, weerberichten doorgegeven.

Ross Raisin heeft hiermee al zijn derde zeer geslaagde roman afgeleverd, die niet alleen gewaagd is vanwege de thematiek maar ook de grauwe werkelijkheid voorbij de schone schijn en het grote geld van het topvoetbal aanschouwelijk maakt. Als René van der Gijp één boek leest dit jaar, laat het dan dit zijn.