Opinie

Extra geld voor de recherche is niet zaligmakend

De Nederlandse Politie Bond (NPB) wil tweeduizend rechercheurs extra wegens overbelasting, onderbezetting, onderinvestering en achterblijvende prestaties. Met als dreigend beeld de totaal onderschatte criminele ondermijning van de rechtsstaat, die beter als „narcostaat” kan worden aangeduid. En of de politiek maar wil leveren.

Geen medium kon zich gisteren onttrekken aan deze onheilsboodschap, die dan ook inspeelde op alle onzekerheden van de burger: gevoelens van onveiligheid, angst voor misdaad, wantrouwen jegens de overheid. Politiek is het antwoord al jaren law-and-order. Men overbiedt elkaar met meer repressie, strenger optreden, meer blauw op straat. Kort samen te vatten met: pak ze en pluk ze, liefst gisteren. Tel daarbij de algemene indruk van een handhavingstekort op: er is meer criminaliteit dan waar ‘we’ grip op hebben. En het feit dat modernisering van politie, OM en rechtspraak traag en weinig succesvol verlopen. Jaren van bezuinigingen, reorganisatie of stilstand zijn nog maar net achter de rug.

Dat de dramatische NPB-boodschap mediapolitiek gesproken in vruchtbare aarde viel, is dan wel te begrijpen. In Nieuwsuur praatte Gerrit van der Burg, voorzitter van het College van Procureurs-Generaal, enthousiast mee met de politiebond. Het was hélemaal het pleidooi van OM en binnenlands bestuur van een jaar geleden om een miljard extra uit te trekken voor de handhaving. Dat werd in het regeerakkoord van Rutte III uiteindelijk een extra investering van 267 miljoen in de handhaving.

Intussen merkte niemand op dat het kabinet morgen kan besluiten om die tweeduizend nieuwe rechercheurs nog dit jaar aan te stellen, namelijk door binnen de bestaande sterkte van 48.000 man de uniformdienst te verkleinen en de recherche te vergroten. Als argument daarvoor zou dan kunnen dienen dat de criminaliteit in de afgelopen tien jaar structureel afnam. Het aantal geregistreerde misdrijven is in die periode gedaald van 1.3 miljoen naar 928.000. Het aantal aangehouden verdachten liep in die periode terug met 45 procent. Dat leidde in de rechtszaal en bij het OM tot substantieel minder strafzaken. Het belangrijkste probleem in het gevangeniswezen is leegstand. In iedere organisatie is dan de vraag naar kosten, baten en prioriteiten relevant – doet de politie het goed en doet ze ook het goede?

De recherche staat er dan niet goed op. In een wetenschappelijk rapport uit 2016 bleef er van het professionele gehalte van de recherche bijzonder weinig over. Het is een teleurgesteld, diep gefrustreerd politieonderdeel dat geen vertrouwen heeft in de strafrechtketen, in vakmanschap tekortschiet, zeer inefficiënt is toegerust en onmachtig is gebleken om te veranderen of te vernieuwen. De „belangrijkste belemmering voor effectieve misdaadbestrijding” is volgens dit rapport het gebrekkige vakmanschap van de recherche zelf. Dat betekent dus twee keer nadenken voordat je daar tweeduizend man aan toevoegt.

Dat ondanks de dalende criminaliteit Nederland toch een serieus probleem heeft, komt door de (internationale) georganiseerde criminaliteit (drugs, wapens en mensen), de terreurdreiging en cybercrime. In het politieke debat resoneert al geruime tijd het begrip ‘ondermijning’ waaraan de NPB nu ook de term ‘Nederland Narcostaat’ koppelt. Dat is grotendeels retoriek, althans een opzichtige poging om die onrust te exploiteren. Het antwoord daarop is specialisatie, opsporing in bestuurlijke netwerken en helder drugsbeleid. De recherche is één deel van die puzzel.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.