Opinie

    • Lamyae Aharouay

Kroonjuwelen als parels voor de zwijnen

De bevolking van Nederland, u en ik, wij zijn nét slim genoeg om eens in de zoveel jaar te stemmen, afhankelijk van hoe lang kabinetten met slimme, zeer slimme en kundige mensen, het uithouden. Het is heel overzichtelijk, een stembiljet met namen erop, en je kleurt het vakje voor de naam van de persoon van wie je denkt dat hij/zij je het best kan vertegenwoordigen rood en daarmee heb je als burger je democratische plicht vervuld. Daarna kun je weer gaan netflixen of schaatsen kijken of wat het ook is waar het voetjesvolk zich dezer dagen mee bezighoudt.

De mensen van wie u het vakje rood kleurt, die hebben u de weken voor dat moment suprême doodgegooid met standpunten. Niet met argumenten, want dan wordt het ingewikkeld. De Slimme Mensen die de politiek ingaan en u daarmee vertegenwoordigen, die willen het u niet te lastig maken. Het moet wel passen in een tweet, een facebookpost of gewoon verpakt in een slogan die eventueel geroepen kan worden binnen een tijd van dertig seconden, want zoveel tijd krijgen ze tegenwoordig in een televisiedebat.

Als u dan denkt, hé, die Alexander, Mark, Sybrand of Gert-Jan, die zegt wijze dingen, ik vertrouw erop dat die de beloften waarmaakt waarmee hij (het is meestal een hij, niet alle mannen zijn niet te vertrouwen, maar de mensen die niet te vertrouwen zijn, zijn wel vaak man) mijn stem heeft binnen gehengeld, dan komt u af en toe bedrogen uit.

Een voorbeeld uit de actuele praktijk; het referendum. Politieke partijen hebben het heel makkelijk gemaakt voor de Simpele Burger. Google op een partij en ‘referenda’ en je hoeft alleen de bovenste link aan te klikken.

Kijk, van de VVD is duidelijk hoe ze denken over referenda. Geen voorstander van referenda, want: „ze brengen complexe problemen terug tot een simpele vraag”. Daar komen ze hun belofte in dit geval dus na. Dat geldt ook voor het CDA, de partij die opkomt voor De Gewone Man. Ook altijd tegen geweest. Toelichting op de website: „Het vergroot en verscherpt de tegenstellingen in de samenleving in plaats van dat het draagvlak voor een voorstel wordt vergroot.” Niet helemaal duidelijk wat ze hiermee bedoelen, zonder referendum wordt het draagvlak voor een voorstel niet per se groter, maar het CDA is dus tegen. Net zoals de ChristenUnie. Daar zien ze referenda als een ‘moment-peiling’ die volksvertegenwoordigers ‘belast’.

Voor D66 is het een stuk lastiger. In een toespraak tijdens het partijcongres in Arnhem, nog geen twee jaar geleden, noemde Pechtold het referendum nog een kroonjuweel. Nou is het vast niet zo dat de 1.285.819 mensen die op deze partij hebben gestemd dat alleen hebben gedaan omdat ze referenda zo belangrijk vinden. Maar er is toch een aanzienlijk grote kans dat er mensen stemmen op de Democraten 66 omdat ze voor democratische vernieuwing zijn. Politiek is compromissen sluiten, maar partijen hebben toch ook kernwaarden waar niet over te onderhandelen valt. Daar moet een kiezer op kunnen vertrouwen.

Begin deze week waarschuwden achttien politicologen en bestuurskundigen nog in deze krant dat het wantrouwen in de politiek bij middelbaar- en laagopgeleiden nog groter wordt als het raadgevend referendum ze ontnomen wordt. De steun voor referenda is massaal, schreven zij. Gewone Mensen blijken het idee toe te juichen om niet alleen te stemmen op wie hen vertegenwoordigt, maar ook over de beslissingen van die vertegenwoordigers. Die kunnen namelijk nog weleens anders zijn dan de beloften die zij maakten in aanloop naar de verkiezingen. Ironisch gezien is het perfecte voorbeeld daarvan de afschaffing van het referendum, zonder de mogelijkheid om daar iets over te zeggen.

De satirische website De Speld kopte begin deze week: D66 over referendum-draai: ‘Mensen bij nader inzien tyfusdom’. Blijkt zomaar dat de werkelijkheid satire heeft ingehaald.

Lamyae Aharouay is freelance journalist en presenteert de podcast NRC Haagse Zaken.
    • Lamyae Aharouay