‘Ik ben nooit in Syrië geweest’

Rechtszaak

Het spoor van Rotterdammer Mohammed R. leidt volgens het Openbaar Ministerie naar terreurbeweging Jabhat al-Nusra in Syrië.

Jihadverdachte Mohamed R. begrijpt niet waarom hij vastzit. „Ik ben helemaal nooit in Syrië geweest”, zegt de 32-jarige man uit Rotterdam. R. – grijs driedelig pak, zwarte bril, kort haar en gladgeschoren wangen – heeft een dik dossier voor zich op tafel liggen. Hij neemt donderdag zelf herhaaldelijk het woord in de Rotterdamse rechtbank.

Al meer dan een jaar zit de in Marokko geboren R. vast. Hij wordt verdacht van deelname aan een terroristische organisatie en het gebruiken van een vals paspoort op doorreis. Uit onderzoek van Interpol zou zijn gebleken dat hij eind 2015 met Houssaine Z. (29) en Saad C. (29) via Turkije naar Syrië was afgereisd om zich aan te sluiten bij Jabhat al-Nusra, de Syrische tak van Al-Qaeda.

Omdat Z. en C. nog niet terug waren in Nederland, zou de rechtszaak van de drie in hun afwezigheid behandeld worden. Maar vorige week werden Z. en C. aangehouden op Schiphol, nadat ze zich eerder hadden gemeld bij het Nederlandse consulaat in Istanboel. Het Openbaar Ministerie (OM) krijgt daarom meer tijd om onderzoek te doen en Z. en C. te verhoren. Tot nu toe beroepen de twee zich op hun zwijgrecht, ze waren donderdag niet aanwezig in de rechtszaal.

Volgens de AIVD zijn in totaal zo’n 290 Nederlandse jihadisten naar Syrië en Irak vertrokken, waarvan inmiddels circa vijftig zijn teruggekeerd. Het OM gaat ervan uit dat Nederlanders die sinds 2015 in de regio zijn geweest, hebben deelgenomen aan een terroristische organisatie. Maar het is aan het OM om te bewijzen dat een verdachte daadwerkelijk in Syrië of Irak heeft gezeten en heeft meegedaan aan de jihadistische strijd.

Camerabeelden

De officier van justitie twijfelt er niet aan dat R. in Syrië is geweest. Uit camerabeelden bleek dat hij begin vorig jaar vanuit Ankara naar Barcelona is gevlogen, waar hij een week later werd opgepakt. Pinpassen van de Rotterdammer blijken te zijn gebruikt in Turkije. Het signaal van een telefoonnummer van R. werd drie keer in Syrië opgevangen. Op zijn telefoon werd een foto van Osama Bin Laden gevonden. En op kleren in een koffer die via Barcelona naar Schiphol was gestuurd, werd dna-materiaal van R. aangetroffen. Ook werden kruitsporen gevonden, een aanwijzing voor wapengebruik.

Allemaal aannames die niet kloppen, aldus zijn advocaat Bart Nooitgedagt. Meerdere familieleden zouden hebben bevestigd dat R. sinds eind 2015 in Europa is gebleven. Het beeldmateriaal op het vliegveld in Barcelona? Dat was niet R. zelf maar zijn jongere broer, die sprekend op hem lijkt. Het OM weet niet waar die zich op dit moment bevindt. De pinpassen? Gestolen, aldus de advocaat. R. heeft ze zelf geblokkeerd en aangifte gedaan van diefstal. Het telefoonnummer dat in Syrië werd opgepikt, zou de verdachte al een tijdje niet meer gebruiken. Ook leende zijn broertje wel vaker zijn kleding, dat verklaart het dna-materiaal in de koffer. „R. is geen radicale moslim, en bij een huiszoeking is ook niets gevonden wat daarop wijst. Geen IS-meuk, geen radicale geschriften”, stelt advocaat Nooitgedagt.

Sinds R. vastzit is hij naar eigen zeggen op de terreurafdeling geïntimideerd, en bedreigd. Hij is drie keer in hongerstaking gegaan. „Ik ga niet zeggen dat ik de rechtstaat niet erken”, zei hij, „maar ik zie dat de rechtstaat mij niet erkent.” R. moet in april opnieuw voor de rechter verschijnen, samen met zijn medeverdachten.

    • Christiaan Paauwe