Hoe het bezemfiasco het curling veranderde

Curling Een Russische curler werd op de Spelen betrapt op doping. Vreemd is dat niet: de sport vergt meer omdat het vegen intensiever is geworden. „Curling wordt steeds professioneler en competitiever.”

De Rus Aleksandr Kroesjelnitski werd betrapt op meldonium, zowel de A- als B-staal bleek positief. Hij moest het brons dat hij met Anastasia Bryzgalova won in het gemengd curlen inleveren. Foto Cathal McNaughton/Reuters

Alsof er nog niet lacherig genoeg werd gedaan over hun sport, moeten de curlers hebben gedacht. Conciërges op het ijs, olympisch schoonmaken. Een uren durend potje jeu de boules met een glijdende steen. Af en toe wat onverstaanbare luide kreten. Eerder meditatief dan spectaculair. De vraag of het überhaupt wel een sport is. En in het curling zou er dan iemand doping hebben gebruikt?

Aleksandr Kroesjelnitski had deze week om meerdere redenen de twijfelachtige eer het eerste dopinggeval van deze Winterspelen te zijn. Hij won brons met partner Anastasia Bryzgalova in het gemengd curlen, maar ze moesten die medaille inleveren. Betrapt op meldonium, zowel de A- als B-staal bleek positief.

Onderwerp mijden

Kroesjelnitski is allereerst Rus. Althans, in Pyeongchang is hij een ‘Olympic Athlete from Russia’, uitzondering op de straf van het IOC vanwege het Russische dopingschandaal. Bewezen schoon dus, vooraf. En dan wordt hij ook nog eens betrapt in een sport die niet snel geassocieerd wordt met doping.

Het Russische koppel Anastasia Bryzgalova en Aleksandr Kroesjelnitski. Foto Aaron Favila/AP

In het kloppend hart van het curling deze Winterspelen, in Gangneung, ging het na de laatste voorrondes deze week opeens over valsspelen. Er waren curlers die het onderwerp meden, anderen die zeiden niet in te zien hoe in hemelsnaam doping zou helpen bij deze tactische sport. Maar ook een enkeling die het nut ervan – hypothetisch – wel zag. Dat zou dan te maken hebben met de ontwikkeling van het herkenbaarste onderdeel van de sport: het vegen.

Heksenbezems

Bij het curling wordt een steen van rond de twintig kilo richting het ‘huis’ gegleden, het doelwit aan de andere kant van de baan. Op die baan ligt ijs dat voor elke wedstrijd besproeid wordt met waterdruppels, waardoor de wrijving ontstaat die de zware steen ver laat glijden. Wat de vegers doen, is het ijs in het pad van de steen warmer maken door druk en wrijving. Zo ontstaat een laagje water waardoor de steen minder snel afremt. Ook zorgt het vegen ervoor dat de steen rechter op zijn doel afgaat.

De laatste jaren is afgerekend met het imago van een sport die je gerust met een biertje of een sigaret erbij kunt beoefenen

Sinds de beginjaren in de zestiende eeuw zijn de bezems die de vegers gebruiken drastisch veranderd. De eerste beoefenaars begonnen met een soort heksenbezems. Daarna kwam de ‘rink rat’, een combinatie van plastic en katoen, die als je hem als veger goed gebruikte eruitzag als een spartelende vis op het droge.

Vanaf de jaren tachtig kwam een bezem die wat weg had van de huis-tuin-en-keukenbezem waarmee je de oprit aanveegt. Nu gebruiken de curlers vederlichte vloerwissers met een synthetische borstel, waarmee gemakkelijk veel en snel druk op het ijs kan worden gezet.

Sweeping Summit

Enkele jaren geleden was er het grote bezemfiasco. De technologie achter de bezems was zo geavanceerd geworden, dat curlers naar toernooien kwamen met bezems die tot in detail het pad van de steen konden bepalen, zonder dat het enorme inspanning van de vegers eiste. Het leidde tot een ‘Sweeping Summit’, of ‘Bezemtop’, in mei 2016. Geïnitieerd door en gehouden in Canada, het voornaamste curlingland.

„Nu moeten de curlers in alle competities hun bezems laten controleren”, legt Cameron MacAllister uit, in het curlingstadion aanwezig als woordvoerder van de World Curling Federation.

„Het hele bezemfiasco heeft er wel voor gezorgd dat iedereen weet wat daadwerkelijk werkt bij het vegen”, zegt de Canadese topveger Marc Kennedy in de catacomben. „Nu gaat het er echt om wie de beste sporters zijn en de beste vegers.”

De Russin Anastasia Bryzgalova bij het gemengd curlen op de Winterspelen, op 13 februari. Foto Toby Melville

Vegen met de huidige bezemstandaard is een veel intensievere inspanning dan wordt gedacht. Voor de juiste druk op het ijs en de juiste snelheid moet veel kracht worden gezet. Het vergt veel van je bovenlijf en rug. En curlers spelen negen voorrondepartijen die zo’n tweeënhalf uur duren, soms twee per dag.

Op deze Spelen ogen curlers fitter dan ooit. De laatste jaren is langzaam afgerekend met het imago van een sport die je gerust met een biertje of een sigaret erbij kunt beoefenen. Bij Kennedy komen grote biceps onder de korte mouwen van zijn shirt uit. De Noren poseerden als team met gespierde ontblote bovenlijven voor een curlingkalender.

Uithoudingsvermogen

Ook bij de vrouwen vielen hun armen op, onder meer bij de Canadese Joanne Courtney. „De sport wordt steeds professioneler en competitiever. En om competitief te zijn, willen curlers uithoudingsvermogen hebben”, vertelt MacAllister. „Als de sport blijft doorgroeien, zal dat invloed hebben op de manier van trainen”, aldus Kennedy.

De ontwikkeling van de bezems heeft voor een grote verandering gezorgd in de sport, erkende Phill Drobnick, coach van de Amerikaanse curlers, later tegen The Washington Post. Vooral in het gemengd curling, een nieuw onderdeel deze Winterspelen, komt een groter uithoudingsvermogen van pas. Daar speelden teams van twee en niet vier en dus doen vegers twee keer zoveel werk.

De ontwikkeling van de bezems heeft voor een grote verandering gezorgd in de sport

Laat dat nou net het vermeende effect zijn dat aan meldonium wordt toegeschreven. „Om dan dat snelle herstel te hebben en keer op keer op keer te kunnen vegen, zou het zeker kunnen helpen”, zei Kennedy tegen die krant.

De Amerikaanse ex-vicepresidentskandidaat Tim Kaine bekeek het deze week op Twitter van een andere kant. „Voor iedereen die zich afvroeg of curling een sport is. Als deelnemers doping gebruiken, dan is het een sport.”

    • Frank Huiskamp