Van wie zijn series als Game of Thrones en The Wire?

Cliffhanger Het is vaak onduidelijk wie nou precies verantwoordelijk is voor je favoriete series. schept in acht vragen duidelijkheid.

Foto Game of Thrones

Zegt de naam David Chase u iets? Of Vince Gilligan? David Simon? Misschien gaat bij doorgewinterde liefhebbers van de moderne tv-serie een lichtje branden, maar veel kijkers zullen de namen van zelfs de meest succesvolle auteurs niet meteen herkennen. Dit zijn respectievelijk de mannen verantwoordelijk voor The Sopranos, Breaking Bad (en Better Call Saul), en The Wire en The Deuce. Een paar vragen en antwoorden:

  1. Maar wat is dat dan, de ‘auteur’ van een tv-serie? Degene die het bedacht heeft? De schrijver van het scenario? Of de regisseur?

    Sinds de jaren 60 wordt in de VS en andere Engelstalige gebieden vermeld wie de creator is van een tv-serie. In het Nederlands zijn alle voor de hand liggende vertalingen ontoereikend. Bij ‘schepper’ denk je aan iets goddelijks, créateur veroorzaakt de associatie des automobiles. En we moeten echt aan veel meer denken dan aan vormgeving. Gelukkig kent het Nederlands wel een werkwoord in die contreien, dus zou je (met slechts minimale taalkramp) created by kunnen vertalen als ‘gecreëerd door’.

  2. Dus we hebben het over iemand die een wereld heeft geschapen die er nog niet was?

    Nou, nee… Zo zijn David Benioff en D.B. Weiss bijvoorbeeld niet de bedenkers van het continent Westeros en omstreken, dat deed schrijver George R.R. Martin in zijn romancyclus A Song of Ice and Fire (vanaf 1996). Benioff en Weiss hadden het geniale idee dat er een succesvolle serie in zou kunnen zitten, waarvan de aantrekkingskracht vergroot wordt door het amorele karakter van veel handelingen. Dat werd, sinds 2011, Game of Thrones.

    In dit interview bespreken David Benioff George R.R. Martin de wereld van Game of Thrones.

  3. Hoe leg je zo’n idee dan vast?

    Een synopsis is doorgaans niet voldoende om de aanzienlijke investering los te praten die nodig is voor zo’n grote serie. Maar je gaat ook niet alle afleveringen van een eerste seizoen alvast uitschrijven. Bijna altijd hoort bij het creëren van een serie het scenario voor een langer dan gemiddelde eerste aflevering, de zogeheten pilot, waarin de belangrijkste personages en verhaallijnen worden geïntroduceerd.

  4. Is een auteur dan ook producent?

    Vaak wel, soms niet. Het spreekt niet vanzelf dat een creatieve geest ook over zakelijk talent beschikt. Op de titels van veel series prijkt soms wel een dozijn namen van executive producers. Dat zijn vaak mensen die een deel van de kosten dragen in ruil voor een deel van de winst én (heel belangrijk voor steracteurs) enige mate van zeggenschap.

  5. Dus die auteurs schrijven wel altijd de pilot?

    Ga daar maar van uit.

  6. En bemoeien ze zich er dan verder niet meer mee?

    Juist wel, heel erg intensief zelfs. Naast de pilot wordt vaak een ‘productiebijbel’ vervaardigd, met gedetailleerde voorschriften voor scenarioschrijvers, vormgevers, kostuumontwerpers, regisseurs, camera en montage. Van elk personage wordt soms zelfs de favoriete kleur en de belichting vastgelegd. In feite hebben regisseurs en scenarioschrijvers bij het werken aan een serie niet zo heel veel creatieve armslag.

  7. Is de auteur dan wat ze ook wel een showrunner noemen?

    Eh, nu wordt het ingewikkeld. Die term is veel jonger, in zwang sinds ongeveer het begin van deze eeuw. Daarvoor had je een chief executive producer die toezicht hield op het werk van alle andere producenten. De showrunner deelt ook expliciet opdrachten uit aan de regisseurs en scenaristen, en ziet toe op de consistentie van de afleveringen. Hij bewaakt het DNA van de serie, met de productiebijbel in de hand. Het is logisch dat de oorspronkelijke auteurs die rol in eerste instantie vervullen. Maar ook op die regel bestaan uitzonderingen, bij voorbeeld omdat de serie zo lang loopt dat de bedenker wel eens iets anders wil gaan ondernemen. Die kans is groter bij een relatief industrieel vervaardigde serie. Wikipedia noemt als voorbeelden ER, The West Wing en The Simpsons.

    Aaron Sorkin, schrijver van The West Wing en The Newsroom, over de showrunner.

  8. De regisseur is in tv-land dus niet de auteur?

    Nee, in dat opzicht moet de zogeheten auteurstheorie uit de jaren 50 op de schop. Je herkent nu de hand van degene die de serie gecreëerd heeft. De regisseur, en zelfs de scenarioschrijver en de producenten, zijn uitvoerders geworden.