Progress Bar levert alternatieve verhalen

Sonic Acts Academy

Progress Bar mixt dit weekeinde op clubavonden politiek met donkere muziek die uitdaagt en schuurt.

Progress Bar noemt zichzelf „een politieke partij waarop je kunt dansen”. Al drie jaar op rij organiseert de moderne-cultuurorganisatie in Amsterdam clubnachten voorafgegaan door lezingen. De artiesten die er optreden maken doorgaans geen house of techno en zijn meestal niet man, heteroseksueel of wit, legt Jo Kali uit, een van de vijf programmeurs. Maar dat is eigenlijk toeval, haast de Britse zich te zeggen. Progress Bar gaat namelijk niet over uitsluiten, maar vooral over ruimte bieden aan muziek die anders zijn weg naar de Nederlandse clubs niet vindt.

Progress Bar wordt deels gefinancierd door Sonic Acts dat om het jaar in Amsterdam een festival organiseert met grensverleggende kunst, wetenschap, technologie en muziek. Dit jaar is er een ‘tusseneditie’, Sonic Acts Academy, waarvoor Progress Bar dit weekeind het nachtprogramma verzorgt in de Tolhuistuin. In filmmuseum Eye, iets verderop, leggen Jo Kali en oprichter Juha van ’t Zelfde uit waarom dat nodig is, politieke clubavonden in Amsterdam.

Progress Bar nodigt grofweg twee smaken muzikanten uit. De eerste categorie zou je kunnen omschrijven als artiesten die geen doorsnee-house bedoeld voor hedonisten maken, maar donkere muziek die uitdaagt en schuurt. Neem de composities van Dreamcrusher of het werk van Violence of M.E.S.H., alle drie te gast op vrijdag. Zij maken noise die soms zelfs een brug te ver zal zijn voor het kunstacademiepubliek dat Progress Bar doorgaans trekt.

De zaterdag is gereserveerd voor muzikanten die „geopolitieke barrières” hebben moeten doorbreken om hier te kunnen optreden. „Lokale scenes in het buitenland zijn vaak politiek geëngageerd”, zegt Kali. „Niet politiek als in ‘stem-op-mij’, maar wat ze maken is per definitie politiek omdat ze uit een gemarginaliseerde groep komen. Dj Lycox bijvoorbeeld, is onderdeel van een groep jongeren uit Lissabon van Angolese afkomst. Zij maken street art en muziek, geven feesten, maar hebben geen toegang tot de klassieke culturele infrastructuur. Wie geeft hun anders een kans?”

Segregatie

Echt nieuwe muziek vind je vaak op plekken waar sprake is van onderdrukking of ongelijkheid, zegt Kali. In de jaren tachtig kwam house voort uit de zwarte homo- en latino-gemeenschap. Rap ontstond in de buitenwijken van New York en grime in Oost-Londen. Wat Progress Bar nu interessant vindt is de muziek die Angolezen nu in Lissabon maken en de nieuwe punkscene met artiesten van kleur in Brooklyn.

Of neem Gaika, zegt Van ’t Zelfde. Die beatmaker en zanger uit Zuid-Londen met Jamaicaanse roots is inmiddels een gevestigde naam, maar stond al voor die tijd bij Progress Bar. Onlangs kwam hij voor de derde keer terug voor zijn tour The Spectaculair Empire, vernoemd naar zijn laatste EP’s en het essay dat hij schreef voor muzieksite Dazed. Gaika deelde zijn gage met zijn vrienden. Op het podium lieten ze een mix van West-Afrikaanse ritmes, Jamaicaanse dancehall, Britse grime en rap horen. Van ’t Zelfde: „Dat past bij hoe wij muziek benaderen, als gemeenschap. Wij willen een platform zijn dat deelt en teruggeeft.”

In zijn essay schetst Gaika de toekomst van een jonge zwarte man in de post-kapitalistisch samenleving. „Daarin loop je nog steeds tegen problemen als segregatie en institutioneel racisme aan,” zegt Van ’t Zelfde. „Ook in Nederland. Culturele poortwachters zijn vaak wit en man. Dat geldt voor de mensen die beslissen over subsidie, maar ook voor programmeurs en critici. Wie wordt er erkend door culturele instellingen of journalisten? Dat zit al jaren vast. Journalisten zijn ook afhankelijk van aandeelhouders en winstverwachtingen.” Kali: „Negentig procent van de onderwerpen die journalisten kiezen zijn ‘veilige keuzes’.”

Privilege

Veel van de artiesten die Progress Bar boekt zijn transgender, zwart, gay en/of queer. Waar vinden Van ’t Zelfde en Kali, beiden wit en hetero, deze artiesten? Eerst zocht Van ’t Zelfde vooral op muzieksite Soundcloud. Tegenwoordig is het algoritme „meer menselijk”. Van ’t Zelfde en Kali zijn nu onderdeel van een team van zes dat de artiesten aandraagt. De helft daarvan is vrouw. De in de Bijlmer opgegroeide Braziliaanse muzikant Lyzza is de enige curator van kleur.

Maar, wacht even, zou goede muziek niet vanzelf zijn weg vinden? „Dat is wel een hele geprivilegieerde manier van denken”, zegt Kali. „Er zijn nog steeds genoeg mensen die geen toegang hebben tot de middelen om op te treden.”

Het live-element is bovendien steeds belangrijker geworden, vult Van ’t Zelfde aan. „Vroeger trad je op om een album te verkopen, nu maak je een album om te kunnen optreden. Maar hoe doe je ervaring op als het huren van dj-apparatuur al een paar honderd euro kost? Veel jongeren uit lagere economische klassen kunnen dat helemaal niet betalen.”

Levensveranderend

Herverdeling is een woord dat regelmatig valt tijdens het gesprek. Progress Bar wordt gefinancierd met internationale en nationale subsidies. Daarmee wil het artiesten die geen toegang hebben tot middelen of een netwerk vooruit helpen.

Studenten die ’s avonds naar de gratis lezingen van Sonic Acts Acadamey gaan - interviews met artiesten, maar ook een college van een hoogleraar sociologie over Brexit en Trump - kunnen blijven hangen en een kaartje uitsparen voor de clubnacht. Oudere bezoekers komen naar de lezingen en slaan de clubnacht soms over. Van ’t Zelfde: „Als je eerst hoort wat Bbymutha (die in november te gast was, red.), een jonge zwarte vrouw uit Tennessee en single mom, voor worstelingen heeft doorstaan, komt haar optreden daarna nog meer aan. Dat is een inspirerende boodschap, heel belangrijk in tijden van bezuinigingen en populisme.”

We hebben alternatieve verhalen nodig die ons doen glimlachen of de wereld nog eens overdenken, zegt Van ’t Zelfde. „Normaal ervaar je kunst op die manier in het theater of de bioscoop. Maar waarom zou je een clubavond niet kunnen beleven als een film? Een clubavond kan ook een levensveranderende ervaring zijn.”

Sonic Acts Academy, 23 t/m 25 febr. in Amsterdam. Inl: sonicacts.com Progress Bar. Inl: progressbar.club
  1. Tip: Dj Haram

    Foto Noel McGrath

    Dj Haram, dj en muzikant uit Philadelphia verwerkt hypersnelle hip hop beats, het geluid uit de stad van haar jeugd Jersey, met zware pulserende bassen en traditionele Turkse muziek tot een explosieve dansbare mix.

  2. Tip: Linn Da Quebrada


    Net als Beyoncé maakte de Braziliaanse multimedia-artiest Linn Da Quebrada een visueel album, een soort Lemonade voor queer vrouwen in Brazilië. Ze combineert ritmes uit bossa nova, samba, de Afrikaanse yoruba-cultuur met stevige beats.

  3. Tip: Moor Mother

    Foto Alex Vanhee/HH

    Met titels als ‘In a grave’ en onderwerpen als slavernij begrijp je dat de activistische slam poetry van afrofuturist Moor Mother beklemmend kan zijn. Ze komt uit Philadelphia in de VS en haar donkere, opzwepende dichtregels, gezongen over ratelende en verstoorde melodieën grijpen je bij de lurven.

    • Rolinde Hoorntje