Opgevoed: Dochter is bang dat ze dik wordt

Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag over opvoeding voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

De kwestie:

Moeder: „Mijn dochter van 14 is zo bang om dik te worden dat ze bijna niets wil eten. Ze was altijd al bezig met heel gezond eten, maar sinds een week of zes eet ze bijna niks meer. Een paar besjes en een ei als lunch. ’s Avonds schept ze heel weinig op. En ze drinkt extreem veel water. Ik leg uit dat ze eten nodig heeft. Ze fietst elke dag 7 km naar school en sport drie keer in de week. Ze volgt al die vloggers die bezig zijn met uiterlijk, sporten en health food. Ze zegt: ‘Ik krijg heus geen anorexia hoor, mam. Ik wil gewoon niet dik worden, ik heb al een onderkin.’ Dat is helemaal niet waar. Ze is echt heel mager nu, de botten komen door haar huid heen. Ze heeft constant hoofdpijn. Ik probeer steeds met haar te praten, haar over te halen meer te eten, maar ik krijg geen vat op haar.

„We zijn een stabiel gezin, haar vader en ik zijn bij elkaar. Ze doet alles perfect op school, alleen met sociale aansluiting wil het niet lukken. Ze heeft eigenlijk nooit echt vriendinnen gehad, niet op school en niet op haar sportclub. Ze trekt veel met haar drie oudere broers en zussen op. Haar oudste broer, aan wie ze veel heeft, is net voor een reis van een jaar vertrokken, zou dat er iets mee te maken kunnen hebben? Hoe pak ik dit nu aan?”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.

Naar de huisarts gaan

Liesbeth Groenhuijsen: „In deze levensfase kunnen moeilijke gevoelens bij pubers extreme verschijningsvormen krijgen. Ik raad u aan snel naar de huisarts te gaan met uw dochter. U kunt tegen uw dochter zeggen: ‘Die hoofdpijn kan allerlei redenen hebben, en die wil ik bespreken met de huisarts. Dat is niet onderhandelbaar, jouw gezondheid gaat voor.’ De huisarts zal ongetwijfeld professionele hulp zoeken, vermoedelijk een eetstoornisspecialist.

„Soms doe je het als ouders goed door een probleem actief aan te pakken. Soms is de beste oplossing om dat niet te willen, en de machteloosheid te compenseren met een actief steunende houding in de breedste zin van het woord. Moeder heeft hier de lastige opgave niet de controlerende doe-rol rond eten op zich te nemen, want dan gaat haar dochter waarschijnlijk in verzet en trekt ze zich terug, maar er in plaats daarvan gewoon helemaal voor haar kind te zijn, en het vooral ook over andere dingen dan eten te hebben. Zo kan de relatie tussen moeder en dochter goed blijven, en dat heeft de dochter juist nu nodig.”

Hulp zoeken

Robert Vermeiren: „Omwille van de lichamelijke kenmerken is het tijd hulp te zoeken via een huis- of jeugdarts. Die kan verwijzen naar gepaste hulp. Mogelijk heeft dit niet-eten ook al invloed op de menstruatie.

„De dochter zal dit wellicht niet willen; een van de kenmerken van deze situatie is dat het meisje zelf geen problemen ziet. Ze vindt dat ze ‘gewoon’, zoals veel leeftijdsgenoten doen, gezond wil zijn en niet dik wil worden. Er zijn echter aanwijzingen voor een verstoord zelfbeeld. Ze is erg bang dik te worden en denkt een onderkin te hebben terwijl dat volgens moeder niet zo is. Daarnaast zijn er op sociaal vlak zorgen.

„Anorexia komt in de beste families voor. Omgevingsomstandigheden zoals de afwezigheid van een vertrouwenspatroon, de broer in dit geval, kunnen wel versterkend werken.

„Tijdige verwijzing is nodig. Als het meisje te zeer vermagert, bestaat de kans dat ze steeds minder doorheeft dat haar vermagering schadelijk is voor haarzelf. Ze verliest dan verder zicht op de realiteit. Het is belangrijk dat de ouders daar samen in optrekken.”