Nieuwe treinverbinding Londen-Amsterdam is snel, vliegen toch sneller

Hogesnelheidstrein De Eurostar snoept weer wat tijd af van de reistijd per trein van Amsterdam naar Londen. Vliegen gaat sneller, maar is veel slechter voor het milieu.

Nicolas Petrovic (l) en Roger van Boxtel, bestuursvoorzitters van Eurostar en NS, begroeten elkaar bij de aankomst van de Eurostar in Amsterdam, dinsdagmiddag. Foto ANP/Sander de Koning

Twee minuten na de geplande aankomsttijd van 13.12 uur komt de vierhonderd meter lange Eurostar tot stilstand op perron 15 van Amsterdam Centraal. Drie uur en 43 minuten eerder vertrok de hogesnelheidstrein uit het smetteloze station St Pancras International, midden in Londen.

Vanaf 4 april rijdt de Eurostar twee keer per dag rechtstreeks van Londen naar Amsterdam, met stops in Brussel-Zuid en Rotterdam. Van Amsterdam naar Londen is tot eind 2019 een overstap nodig in Brussel-Zuid voor paspoortcontrole. Dinsdag ging de nieuwe verbinding van start met een rit voor pers en genodigden. Zalm bij het ontbijt, bonbons bij de korte stop in Brussel-Zuid, droge worst van Brandt en Levie tussendoor. Geserveerd door heel veel stralende medewerkers.

Er viel wat te vieren. Volgens Nicolas Petrovic, bestuursvoorzitter van Eurostar, versterkt de verbinding „de handelsrelaties en toeristische band tussen het Verenigd Koninkrijk en het Europese vasteland”. Sinds 1994 vervoert Eurostar passagiers via de Kanaaltunnel tussen Londen, Brussel en Parijs. Amsterdam komt daar nu bij, waarbij en passant ook de verbinding Amsterdam-Brussel wordt verbeterd.

Eurostar is voornamelijk in Franse handen. SNCF en NMBS, de Franse en Belgische spoorwegen, bezitten respectievelijk 55 en 5 procent van de aandelen. De Britse regering verkocht haar aandeel van 40 procent in 2015 aan het consortium Patina, bestaande uit Caisse de Dépôt et Placement du Québec en Hermes Infrastructure.

In de praktijk maakt het bedrijf zijn naam als Europese onderneming waar. Fransman Petrovic wordt in maart opgevolgd door de Brit Mike Cooper. NS International levert op termijn vijftig Nederlandse trainmanagers en veertig machinisten. De trein, met een capaciteit van negenhonderd passagiers, is gemaakt door het Duitse Siemens.

Meer bewegingsvrijheid

Eurostar presenteert zichzelf als alternatief voor vliegen. De reistijd van stadscentrum naar stadscentrum is inderdaad vergelijkbaar (zie kaartje onderaan de pagina). Hetzelfde geldt voor de prijs. De vanaf-prijs van 40 euro was dinsdagmiddag al snel bijna verdwenen van de website. Reëler lijkt een bedrag tussen 100 en 150 euro, net als een vliegticket Amsterdam-Londen. Op reiscomfort wint de trein: meer beenruimte en bewegingsvrijheid, gratis bagage mee en wifi, korte meldingstijd vooraf.

Het beste argument voor de trein is het klimaat. Volgens Eurostar is de CO₂-uitstoot per reiziger op de reis Londen-Amsterdam 80 procent minder dan bij een vlucht. Op afstanden tot vijfhonderd kilometer is de trein om milieuredenen beter dan het vliegtuig, zeggen zelfs de topmannen van Schiphol en KLM.

Pieter Elbers, topman van KLM, zou zijn vluchten naar Düsseldorf en Brussel graag schrappen, zei hij vorige week. Voorwaarde is wel dat er snelle en betrouwbare treinen zijn. Zijn klanten in de Verenigde Staten en Azië willen vanaf Schiphol verder kunnen reizen. Een goede treinverbinding tussen Amsterdam en Londen maakt Amsterdam aantrekkelijker voor KLM-passagiers.

Zo ver is het nog niet. Tot eind volgend jaar kan Eurostar nog geen rechtstreekse reis Amsterdam-Londen aanbieden. Organisatorisch is alles in april gereed, maar juridisch nog niet. Omdat het Verenigd Koninkrijk buiten het Schengengebied valt, moeten Nederlandse passagiers in Brussel-Zuid langs veiligheids- en identiteitscontroles.

Brexit speelt geen rol

Vanaf 2020 vinden deze controles plaats voor vertrek. In de terminals in Amsterdam en Rotterdam verlaten de reizigers dan het Schengengebied en komen ze het Verenigd Koninkrijk binnen. De Brexit speelt hierbij geen rol.

Studio NRC

Voorlopig reizen Nederlandse passagiers het best met de Thalys naar Brussel-Zuid (acht keer per dag) en stappen daar over op de Eurostar. Door de overstap en controles duurt de reis Amsterdam-Londen gemiddeld 4 uur en 45 minuten, een uur langer dan Londen-Amsterdam.

Natuurlijk is dat teleurstellend, zegt Eurostar-topman Petrovic, „maar we wilden niet wachten en we hopen dat we toch eerder van start kunnen met de directe dienst”. Volgens Petrovic is er geen enkel obstakel. „Het juridische kader is er, Frankrijk, België en het VK zijn akkoord. Maar er moet een verdrag komen tussen de vier landen.”

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn internationale afspraken complex in tijden van terrorisme en migratie. „Denk bijvoorbeeld aan een trein die strandt in Frankrijk. Wat zijn dan de bevoegdheden van de Franse autoriteiten?” Op verzoek van de Tweede Kamer komt het kabinet binnenkort met een brief over de opties om sneller tot een verdrag te komen.