Geen stilte in kwekcoupé met leuterlus

Reizen

Michiel Hegener reist graag in stilte. In de zoektocht daarnaar drijft de NS-symboliek hem tot wanhoop.

Ah! Een lange treinreis! Heerlijk vooruitzicht, mits in een stiltecoupé. Maar op de trein zag ik nergens de markering die ik zocht: een raam met een matte band, een S halverwege en de woorden stilte en silence. Wel waren er ramen met een rond vignet van een zittende reiziger, een boek, een laptop en een koptelefoon. Het nieuwe vignet voor stiltecoupé. Duidelijk.

Toen ik enkele passagiers die kabaal maakten, er – zachtjes – op wees dat ze in een stiltecoupé zaten, ontkenden ze dat. Want de brede band met S was er niet. Het vignet moest iets anders betekenen. Waarschijnlijk een aanmoediging van de NS tot zelfstudie (boek), werken (laptop), zelfeducatie (koptelefoon) en meditatie (lichaamshouding reiziger).

Dat idee hield stand tot de terugreis. In een coupé zat op iedere ruit een vignet met twee passagiers en een leuterlus met punten naar elk van beiden. Onmiskenbaar een symbool voor kwekcoupé. Waaruit volgde dat het vignet met boek, laptop en koptelefoon wel het nieuwe symbool voor stiltecoupé moet zijn.

Hoewel… Terug op mijn vertrekstation zag ik drie soorten treinen. Sommige met de oude stilteaanduiding op sommige ramen. Bij andere stond op ieder raam een vignet voor kwek- dan wel stiltecoupé. En ter verhoging van de verwarring: er zijn ook treinen waar de ramen van de stiltecoupés de oude band plus S hebben plus het nieuwe vignet. Vermoedelijk moet het daar muisstil zijn en bedient de conducteur zich van gebarentaal. En in coupés met één van beide stilteaanduidingen heerst dan een soort stilte light.

De conclusie is dat de NS in grote delen van de treinen kwekken aanmoedigt, met als lichtpunt dat het kwekvignet een aansporing is tot het voeren van dialogen en nadrukkelijk niet tot het voeren van telefoongesprekken. Hoewel, dialogen? De twee reizigers praten tegelijk. Ze zullen steeds harder gaan praten om boven elkaar uit te komen. In stiltecoupés zijn twistgesprekken te verwachten over de symboolbetekenis.

Voor duidelijkheid verwijst een NS-woordvoerder naar een site vol treinstellen, elk met een ander aanbod van stiltezones. Het kwekcoupévignet staat voor ‘meet & greet – deze zone is bedoeld voor ontmoetingen’. Nieuwe mensen leren kennen in de trein – op zich een goed idee. Wat ik aanzag voor het nieuwe stiltecoupévignet betekent in combinatie met de oude symboliek van een grijze band met een S: in deze zone is het ook écht stil! En zonder band staat het voor een nieuwe tussenvorm: werken en rustzone […] hier kan de reiziger lezen, werken, slapen of zacht praten. Wat zacht is, blijft een punt van discussie, maar dan zonder stemverheffing.