Vreemdelingendetentie vaak te lang en onnodig, zegt Amnesty

Detentiecentra voor vreemdelingen hebben te veel weg van gevangenissen, zegt de mensenrechtenorganisatie.

Foto Evert Elzinga / ANP

Vreemdelingendetentie in Nederland is meestal onnodig, duurt te lang en lijkt te veel op strafrechtelijke vervolging. Deze conclusies trekt mensenrechtenorganisatie Amnesty International in twee onderzoeksrapporten Het recht op vrijheid en Geen cellen en handboeien.

In afwachting van hun procedure kunnen vreemdelingen maanden worden vastgehouden in detentiecentra. Een bijzonder zware maatregel, stelt Amnesty in een persbericht. Veel centra zouden te veel lijken van gevangenissen:

“Vreemdelingen worden tijdens detentie onderworpen aan nagenoeg dezelfde strenge, sobere maatregelen en beperkingen als verdachten en veroordeelden van misdrijven, zoals opsluiting in een cel en geboeid vervoer, maar ook strafmaatregelen als plaatsing in een isolatiecel.”

Gebaseerd op strafrecht

Vreemdelingen zouden in de centra een groot risico op mentale gezondheidsschade lopen: met name kwetsbare groepen zoals slachtoffers van marteling, geestelijk zieken en kinderen.

In het onderzoeksrapport Het recht op vrijheid komen hulpofficieren van justitie, die vreemdelingenzaken behandelen, anoniem aan het woord. Meerdere hulpofficieren vinden dat vreemdelingendetentie een te zware maatregel is:

“Ik heb er moeite mee dat een vreemdeling zonder strafblad of kwade bedoelingen makkelijk hetzelfde aantal maanden vast kan komen te zitten als een crimineel die een gewapende overval heeft gepleegd. Ik vind dat niet eerlijk.”

Zelfmoord Russische asielzoeker

Na de zelfmoord van de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov in 2013 beloofde toenmalig staatssecretaris Fred Teeven (VVD) dat vreemdelingendetentie niet meer strafrechtelijk, maar bestuursrechtelijk zou worden geregeld. Maar het wetsvoorstel dat nu wacht op behandeling door de Tweede Kamer, lijkt volgens Amnesty te veel op de huidige wet.

Het aantal vreemdelingen in detentie is de afgelopen jaren sterk afgenomen. In 2006 werden er nog ruim 12.000 vreemdelingen vastgezet. Tussen januari en september vorig jaar werden 2.084 mensen in vreemdelingendetentie geplaatst.

Amnesty houdt detentiecentra in Nederland in de gaten sinds de Schipholbrand in 2005. Daarbij kwamen elf mensen om het leven.