Zuid-Koreaanse regisseur Kim Ki-duk had wat uit te leggen op filmfestival Berlijn

Dat Human, Space, Time and Human een uitnodiging kreeg voor het filmfestival van Berlijn is opmerkelijk. De Zuid-Koreaanse regisseur Kim Ki-duk was aangeklaagd voor seksuele intimidatie en werd veroordeeld voor een handgemeen bij een eerdere film.

De Zuid-Koreaanse regisseur Kim Ki-duk staat tussen de Japanse actrice Mina Fujii en de Zuid-Koreaanse acteur Lee Sung-jae in, bij de vertoning van Human, Space, Time and Human op de Berlinale in Berlijn. Foto EPA/PHILIPP GUELLAND

Inventiviteit kan regisseur Kim Ki-duk in zijn geweldscènes niet worden ontzegd. De Zuid-Koreaanse provocateur heeft zijn handelsmerk gemaakt van eindeloze variaties op marteling, verkrachting, moord en doodslag. Ook in zijn nieuwe film met de onmogelijke titel Human, Space, Time and Human, die in première ging op het filmfestival van Berlijn, hield hij zich weer niet in.

In de film maakt een bont gezelschap dat bestaat uit een hoge politicus, gangsters, prostituees en een pasgetrouwd stel een reis met een oud oorlogsschip. Nadat ze op mysterieuze wijze van de radar zijn geraakt, bestrijden ze elkaar op leven en dood om het laatste voedsel op het schip. Dat resulteert in reeks onaangename zaken als massamoord, kannibalisme, een groepsverkrachting met zwangerschap tot gevolg en planten en groenten, die opbloeien uit de lijken, die zich al snel opstapelen.

Kim Ki-duks scherpe maatschappijkritiek – tot vervelens toe onderstreept hij de kloof tussen have’s and de have nots – gaat naadloos over in zijn inktzwarte, nihilistische mensbeeld.

Geweigerd

Kim Ki-duk is een toonaangevende regisseur in het festivalcircuit, die zes jaar geleden de Gouden Leeuw van Venetië ontving voor zijn film Pietà. Maar dat Human, Space, Time and Human een uitnodiging kreeg van Berlijn is toch opmerkelijk. Festivaldirecteur Dieter Kosslick liet namelijk voor het festival weten dat hij films van makers die in opspraak zijn geraakt door #metoo en hun wangedrag hebben toegeven, heeft geweigerd. Toch behoort Kim wel tot de genodigden, terwijl de regisseur in eigen land in december werd veroordeeld omdat hij zijn hand had opgelicht tegenover een - anoniem gebleven - actrice.

Dat voorval vond plaats op de set van zijn film Moebius (2013). Kim werd veroordeeld tot het betalen van een boete van omgerekend 4000 euro. De actrice had hem eveneens aangeklaagd voor seksuele intimidatie, omdat ze gedwongen zou zijn een seksscène op te nemen die niet in het scenario voorkwam. Het openbaar ministerie achtte die aantijging onbewezen en besloot op dat punt niet te vervolgen.

Na Kosslicks ferme uitspraken beschuldigde de anonieme Koreaanse actrice het filmfestival van Berlijn onmiddellijk van ‘extreme hypocrisie’. Festivaldirecteur Kosslick ontving filmsterren op de rode loper tijdens het festival niet met zijn karakteristieke rode sjaal om zijn nek, maar met een zwarte sjaal, als gebaar van solidariteit met #metoo. Festivalprogrammeur Paz Lázaro, die verantwoordelijk is voor de sectie Panorama waarin de film van Kim valt, verklaarde in een reactie dat er „een bewuste keuze” voor de film. Human, Space , Time and Human omschrijft ze als „allegorie” over het „beest in de mens.’’ Kims drastische geweldsbeelden zijn volgens haar bedoeld als voorzet voor een „discussie over complexe onderwerpen, binnen en buiten de bioscoopzaal.”

Nederig

Kim Ki-duk had dus wat uit te leggen toen hij in Berlijn voor de verzamelde filmpers verscheen. De regisseur toonde zich nederig op zijn persconferentie: hij verklaarde het weliswaar niet geheel eens te zijn met het oordeel van de rechter, maar zich bij de uitspraak neer te leggen. Hij bezwoer een veilige en respectvolle werkomgeving uiterst belangrijk te vinden op de filmset. Maar er was volgens hem geen sprake geweest van een serieus handgemeen en hij weigerde om er excuses voor aan te bieden. Hij zei eerder louter de bedoeling te hebben gehad om een regie-aanwijzing te geven („Een acteerles”) voor een zo realistisch mogelijke weergave van een geweldsscène. „Geen enkel lid van de crew nam er op die dag aanstoot aan.”

In Berlijn ging eveneens een nieuwe campagne van start tegen seksueel wangedrag, opgezet door organisaties van vrouwen in de filmindustrie in verschillende Europese landen. Onder de noemer ‘Speak Up’ is als eerste een website gelanceerd met nieuwe gedragsregels voor filmindustrie. De bekende Duitse actrice Anna Brüggemann begon de actie #nobodys doll. Zij keert zich tegen het heersende schoonheidsideaal voor vrouwen in de filmindustrie en roept actrices op om niet langer compleet opgedirkt op de rode loper te verschijnen.

Op de rode loper in Berlijn zijn inmiddels de eerste afgetrapte sneakers gesignaleerd.