Gestrande reiziger: ‘we gaan nog maar even koffie drinken’

Transaviapiloten zijn boos over hun onvoorspelbare rooster. Maandagmorgen vlogen ze niet. 12.000 reizigers waren de dupe.

Foto Remko de Waal/ANP

Een rij passagiers met bezorgde gezichten verzamelt zich voor de Transaviabalie in vertrekhal 1 van Schiphol. Het zijn reizigers die deze maandagmorgen naar hun zaken- of vakantiebestemming zouden vliegen, maar dat plan gedwarsboomd zien door de pilotenstaking bij de Nederlandse budgetluchtvaartmaatschappij.

Uit onvrede over onvoorspelbare werkroosters bij KLM-dochter Transavia besloot de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) zondagavond een staking af te kondigen: tussen middernacht en 12.00 uur  maandagmiddag legden piloten het werk neer. Dertig vluchten van en naar de luchthavens Schiphol, Eindhoven en Rotterdam werden geannuleerd. Nog eens tientallen vluchten over de hele dag vertrokken uren later dan gepland. 12.000 reizigers waren gedupeerd.

Onder hen Harold Masselink uit Almelo. “Ik ben met mijn collega’s onderweg naar een congres in Napels, maar nu is mijn vlucht geannuleerd. We hopen onze vlucht om te kunnen boeken”, zegt hij terwijl hij wijst naar een collega die met zijn telefoon aan zijn oor heen en weer ijsbeert. “De eerste avond van het congres gaan we sowieso missen.”

Privéleven piloten onder druk

Het conflict tussen de piloten en de Transaviadirectie escaleerde nadat de partijen er zondagmorgen niet in waren geslaagd een nieuwe cao af te spreken, met betere arbeidsvoorwaarden voor de vliegers. Zaterdagmiddag had de VNV een ultimatum gesteld.

De belangrijkste inzet, zegt een woordvoerder van de VNV, zijn de roosters. “In de huidige cao staat dat Transavia uiterlijk veertien uur voor vertrek de personeelsplanning mag aanpassen – bij uitzondering. Nu is er bijna elke dag zo’n uitzondering. Ochtendvluchten worden middagvluchten, of piloten moeten de hele dag vliegen. Dan kunnen ze niet meer gaan tennissen, naar de dokter of hun kinderen van school halen.”

Het onregelmatige rooster zet het privéleven van de piloten flink onder druk. Daardoor ligt het ziekteverzuim bij Transavia rond de 10 procent, zegt de VNV-woordvoerder. “Dat is veel hoger dan bij alle andere maatschappijen. Daar is het nog geen 5 procent.” Transaviadirecteur Mattijs ten Brink herkent zich daar niet in. “Die 10 procent klopt. Maar we hadden een team naar Southwest Airlines gestuurd, en daar bleken ze met dezelfde problemen te kampen.”

Wat is de oorzaak van de roosterproblemen? “Wij denken dat Transavia slechte systemen heeft voor de planning”, aldus de woordvoerder van de VNV. Ten Brink wil niet spreken van slechte software, maar erkent wel dat er wat opstartproblemen zijn: “We hebben twee jaar geleden een nieuw roostersysteem ingevoerd. Dat heeft drie tot vier jaar nodig om op stoom te komen.”

Lastige logistieke opgave

Verder is het volgens Ten Brink een lastige logistieke opgave om een strakke planning te maken. Transavia moet rekening houden met werk- en rusttijdenregelingen en beschikbare plekken op Schiphol. “Door het groeien van de luchthavens in Rotterdam en Eindhoven moeten we ook meer personeel heen en weer schuiven tussen die vliegvelden”, zegt de directeur.

Sinds oktober praten Transavia en de piloten over een nieuwe arbeidsovereenkomst. Dat ze er nog niet uit zijn gekomen, ligt volgens de VNV aan onwil bij de directie. “Ze begrijpen de piloten niet”, zegt de VNV-woordvoerder. “Telkens komen ze met een zak geld. Maar dat is echt onze laatste eis. Het gaat ons in eerste instantie om de roosters.”

Ten Brink ontkent dat zijn maatschappij doof is voor de eisen van de piloten. “We proberen al vijf jaar meer stabiliteit in de roosters te brengen.” Hij vindt dat de vliegers zich te hard opstellen. “Ik ken de verhalen over verstoring van het privéleven en heb er begrip voor. Maar het is heel complex. Je moet er stapje voor stapje over nadenken. En geen eisen stellen die zo hard zijn dat er vluchten geschrapt zouden moeten worden.”

Groene keycords

Voor de passagiers was het maandagmorgen nog onduidelijk welke gevolgen het cao-conflict heeft voor hun reis. Een stuk of tien medewerkers met groene keycords lopen rond bij de Transaviabalie. Ze delen A4’tjes met informatie uit aan de reizigers. Daarop staan de opties die zij hebben. Gedupeerden kunnen hun vlucht omboeken naar een andere datum of bestemming, soms met bijbetaling. Wie dat niet wil, kan zijn of haar geld terugvragen.

Bijna negenduizend passagiers wachten gewoon op het vertrek van hun met vijf of zes uur uitgestelde vlucht. Zo ook Tanja Helsloot, die op vakantie gaat naar het Portugese Faro. “Het is een luxeprobleem hoor. Maar toch wel een hap uit onze vakantie: we gaan tot donderdag naar Faro, en nu vliegen we niet om half zeven maar om één uur. We gaan nog maar even koffie drinken.”

Of er nog meer stakingen komen, hangt wat de VNV betreft af van de houding van Transavia. Als zij meer tegemoet komen aan de eisen van de vliegers, wil de VNV ook weer aan tafel komen, aldus de woordvoerder. “Zo niet, dan moeten we met pijn in het hart naar nieuwe werkonderbrekingen grijpen.”

    • Vincent Sondermeijer