Column

Lekker alle slechte mensen aanwijzen

Nu nieuws vaker over personen gaat, komt veel verslaggeving neer op slechte mensen aanwijzen. Je kunt dit de media verwijten (zoals bekend kun je media alles verwijten), maar ik vermoed dat dit evenveel zegt over mediagebruikers: inzicht in andermans tekortkomingen is nu eenmaal prettig voor het eigen zelfbeeld.

De rel met hulpverleners van het Britse Oxfam die zich in 2011 op Haïti te buiten gingen aan seksueel wangedrag, is een treffend voorbeeld. Mensen met een zogenaamd hoge morele standaard, redders in nood, die zich amoreel gedragen door vrouwen, getroffen door een natuurramp, als prostituee in te huren.

Je kunt het alleen afwijzen. Een verdediging is niet mogelijk. Maar zo’n hulporganisatie, verslingerd aan de eigen goedheid, kan maar niet aan de feiten wennen. Dus toen The Guardian een vraaggesprek met de baas van het Britse Oxfam publiceerde, klaagde de man over alle negatieve aandacht: „Hebben we soms baby’s in hun wiegjes vermoord?”

Een gesneefde mensenredder betrapt op misplaatste superioriteitsgevoelens: hoe pijnlijk.

Het deed me onwillekeurig denken aan de crisis van links. Ik wil niet zeggen dat rechts alles op orde heeft. Zie alle personeels- en integriteitsproblemen in de VVD. Zie de stilstand van de PVV. Zie het soms opflikkerende ledenverzet binnen FvD. En zoals we sinds vorige week weten dat Halbe Zijlstra in 2006 niet in Poetins datsja was, zo weten we sinds maandag dankzij De Correspondent dat Baudet in 2009 wél, zelfs tweemaal, bij Jean Marie Le Pen was.

Feit blijft dat links zichzelf is kwijtgeraakt: in heel Europa houdt de opkomst van nieuw rechts vrijwel gelijke tred met de neergang van traditioneel links.

Het geval van Oxfam accentueert het probleem: wie zich voorstaat op verheven ideeën, moet dat dragen met verheven gedrag. Als dat laatste niet lukt, verliest het eerste zijn geloofwaardigheid.

Het helpt de identiteitspolitiek, die ook de campagne voor de raadsverkiezingen van 21 maart zal domineren: als grote ideeën hun waarde verliezen, versmalt politiek zich tot de kleinheid van nationale dan wel individuele identiteit.

Wie ben ik? En wie is slechter dan ik?

Een weg die onvermijdelijk doodloopt: met alleen anderen afwijzen schiet een samenleving uiteindelijk niets op. Dus waar de hele politiek, óók rechts, belang bij heeft is dat links een geloofwaardig alternatief voor de dominantie van het kapitalisme en het cultureel conservatisme uitdenkt.

Zodat we weer debatteren over slechte of goede ideeën. En eindelijk ophouden over alleen goede of slechte mensen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.