Kan Zuma’s opvolger de schade herstellen?

Deze rubriek belicht iedere maandag beursfondsen die in de belangstelling staan. Deze keer: Zuid-Afrika.

Cyril Ramaphosa bij aankomst in het parlement, vlak nadat hij is ingehuldigd als de nieuwe president van Zuid-Afrika. Foto Brenton Geach/AP

In een werelddeel waar vrijwel alle economieën gestaag groeien, blijft uitgerekend een van de grootste markten de laatste jaren achter. Geteisterd door corruptie en nepotisme gleed Zuid-Afrika in de eerste maanden van vorig jaar zelfs kortstondig in een nieuwe recessie, de tweede in minder dan tien jaar tijd. Over heel 2017 komt het land waarschijnlijk net iets boven de nul uit: gerekend wordt op een groei van om en nabij 0,5 procent.

Over de schuldige is bijna iedereen het eens: oud-president Jacob Zuma, die afgelopen woensdag aftrad na hevige, langdurige druk vanuit zijn partij. Tegen de 75-jarige Zuma liggen bijna achthonderd aanklachten van corruptie en fraude. Onder meer zijn nauwe banden met de steenrijke gebroeders Gupta zijn omstreden. Naar verluidt zouden zij niet alleen staatscontracten toegespeeld hebben gekregen, maar ook invloeden hebben gehad op de benoeming van bewindslieden.

Schrijfster Antjie Krog vergelijkt Zuma met The Terminator: geen schandaal of vonnis kan het monster klein krijgen

Geen wonder dus dat veel beleggers tijdens het bewind van Zuma voorzichtig waren als het aankwam op Zuid-Afrikaanse aandelen. Gedurende 2017 stond de beurs van Johannesburg slechts op een bescheiden winst, terwijl veel andere opkomende markten het juist heel goed deden. Pas toen Zuma’s positie eind vorig jaar begon te wankelen, maakten Zuid-Afrikaanse aandelen een inhaalslag, daarvoor was er enkel vlakke groei.

„Het is acht jaar bijzonder mager geweest”, vat Roberto Lampl van vermogensbeheerder Alquity over de periode-Zuma samen. „Er is niet genoeg geïnvesteerd in infrastructuur, of in waterzuivering. Daarom kampt Kaapstad nu met droogte. Het vertrouwen is naar het dieptepunt gezakt. Bedrijven zijn gewoon opgehouden met investeren.”

‘Minder kan niet’

De hoop is nu dat Zuma’s opvolger, voormalig vakbondsman Cyril Ramaphosa, de schade kan herstellen. Ramaphosa (65) leek in de jaren negentig de gedroomde opvolger van toenmalig president Nelson Mandela, maar verloor de strijd van Thabo Mbeki. Hij nam daarop afscheid van de politiek en werd vervolgens steenrijk in de Zuid-Afrikaanse mijnbouw en bankenwereld.

Eindelijk stond hij er dan, twintig jaar later dan gedacht. Lees hier het profiel dat NRC over Ramaphosa schreef

Of Ramaphosa in die klus gaat slagen? Lodewijk van der Kroft van het Franse fondshuis Comgest vindt het moeilijk dat nu al te zeggen. „Maar het uitgangspunt is niet slecht. Want veel minder dan dit kan eigenlijk niet. En hij heeft het voor zichzelf aardig gedaan, dus als hem dat ook met Zuid-Afrika lukt …”

Opmars is al begonnen

Ook Roberto Lampl, die bij Alquity verantwoordelijk is voor alle opkomende markten behalve die in Azië, denkt dat Zuid-Afrika het onder Ramaphosa eigenlijk alleen maar beter kan doen dan de afgelopen jaren. „De industriële productie bevindt zich op een dieptepunt en de rand is nog steeds ondergewaardeerd. Dus je hebt weinig downside.”

Ruimte omhoog ziet Lampl daarentegen des te meer. Als Ramaphosa het vertrouwen kan doen terugkeren kan de Zuid-Afrikaanse economie maar zo drie tot vijf jaar heel hard groeien, aldus de fondsbeheerder. Nog even af te wachten om te zien of de nieuwe president daarin slaagt vindt Lampl niet per se verstandig, zegt hij. „In dat geval mis je wellicht de herwaardering van de Zuid-Afrikaanse markt. Eigenlijk is die zelfs al een beetje begonnen, als je kijkt naar de obligatiemarkt en de koers van de rand.”