OAR? Voor de Russen is het gewoon ‘Rusland’ op de Spelen

Russen op de Spelen Opnieuw is mogelijk een Russische deelnemer aan de Winterspelen betrapt op doping. De Russen doen in Pyeongchang niet mee onder eigen vlag. Dat levert bizarre taferelen op.

Russische fans juichen in het Sports House in Gangneung, opgezet voor sporters en supporters van de Olympic Athletes from Russia (OAR). Foto Felipe Dana/AP

Rusland is door het Internationaal Olympisch Comité (IOC) tijdelijk opgeheven. Een sportland dat niet bestaat, zonder sporters, zonder vlag, zonder volkslied, zonder nationale symbolen. En toch wordt op vrijwel elke tribune bij de Olympische Winterspelen in Pyeongchang uitbundig met Russische vlaggen gezwaaid. Voor wie? Voor echte sporters uit het imaginaire land OAR, wat staat voor Olympic Athletes from Russia. Verzinsel van het IOC.

Absurdistan zou misschien toepasselijker zijn geweest. Want absurd is het als neutrale sporters worden aangemoedigd door fans uitgedost in Russische kleuren, zwaaiend met Russische vlaggen, luidkeels roepend: ‘Rus-sia, Rus-sia, Rus-sia.’ En in de Russische media wordt de benaming OAR volledig genegeerd. Natuurlijk, omdat journalisten over Russische sporters berichten en niet gehouden zijn aan die tijdelijke IOC-code.

Bij de ijshockeywedstrijd OAR-USA, oftewel Rusland-Amerika, haalt een verslaggever van het nieuwsagentschap R-Sport zaterdagavond zijn schouders op. Hij kreunt: „Na tweeënhalf jaar schrijven over doping en het IOC zijn we het helemaal beu, evenals de lezers trouwens. Hoog tijd om in Pyeongchang over sport te schrijven. OAR? Houd op. Voor ons is het Rusland, punt uit.”

Olympische vlag

De fans en de journalisten hebben er lak aan, dat het IOC Rusland heeft gestraft voor grootscheepse dopingfraude, naar verondersteld geregisseerd vanuit het Kremlin. Maar de sporters die door het IOC zuiver zijn bevonden en op uitnodiging onder neutrale, olympische vlag mogen meedoen aan de Winterspelen zijn gebonden aan strenge regels. Zij zijn verplicht in Pyeongchang in speciale, door het IOC aangeboden kleding aan te treden. Verder zijn alle OAR-sporters contractueel monddood gemaakt. O wee, als zij commentaar op hun bizarre situatie leveren. Dan volgt een sanctie, eventueel zelfs verwijdering van de Spelen.

Dat verbod leidt in de mixed zones, waar sporters en journalisten elkaar treffen, tot koddige en soms pijnlijke taferelen. Sporters mogen van het IOC alleen over hun prestatie praten en verslaggevers willen vaak meningen over en ervaringen met de OAR weten. Dat botst. Dan krijg je dat bobsleeër Nadezhda Sergejeva zondag na afloop van haar eerste trainingsritten vragen van buitenlandse reporters negeert en met een stalen blik doorloopt.

‘We zijn clean’

Buiten de mixed zone, net voordat ze in de auto stapt, uit Sergejeva haar frustratie. „Wat kan ik zeggen? Niks. Wij mogen geen Russisch team genoemd worden. We kunnen niks doen. We zijn door het IOC uitgenodigd, omdat we clean zijn. Dat is het, meer kan ik niet kwijt.”

En weg is Sergejeva, voor wie het woord clean een betrekkelijke betekenis heeft, want ze behoorde begin 2016 tot de groep Russische sporters die werd betrapt op het gebruik van het hartmedicijn meldonium. Zij was een van de degenen die na 1 januari van dat jaar, toen het middel plotseling op de verboden dopinglijst verscheen, werd vrijgesproken, omdat uit onderzoek was gebleken dat meldonium aanzienlijk minder snel wordt afgebroken dan aangenomen. Iedere meldonium-sporter die tussen 1 januari en 1 maart 2016 werd betrapt, ging alsnog vrijuit.

Meldonium, doping, fraude, staatsbemoeienis en IOC zijn woorden die in het Sports House, nabij het strand van Gangneung, ongenoemd blijven. Daar ademt alles Rusland uit en is het feest, met thee, koekjes, worstenbroodjes en bliny, de traditionele pannenkoekjes. Het is zondag skrower, de Russische feestdag waarop afscheid van de winter wordt genomen en het voorjaar wordt begroet. Dat wordt in Rusland met bliny gevierd.

‘Russia House’ mag niet meer

Dus ook in Sports House, dat bij voorgaande Olympische Spelen nog ‘gewoon’ het Russia House heette. Maar die naam mag van het IOC niet gevoerd worden, ook al staat de feesttent buiten de olympische zones. Vanwege de link met het geschorste Russische olympisch comité heeft het IOC huldigingen van Russische sporters – sorry, OAR-ers – in Sports House verboden, evenals het gebruiken van Russische symbolen.

Maar binnen Huize Absurdistan heerst de sfeer van verzet. Alle bezoekers, Russisch of niet, krijgen bij de entree een stickers opgeplakt met de tekst ‘Russia in my heart’. Binnen, in een zaal met zitzakken, wordt op een giga-scherm live gekeken naar langlaufen, waar de OAR op de estafette bijna het eerste goud wint. De fans leven hartstochtelijk mee. Het Sports House wordt gevuld met Russisch vlagvertoon en de aanmoediging ‘Rus-sia, Rus-sia, Rus-sia’.

Eenmaal verzoend met het gemiste goud is het feest. Een Russische zangeres zorgt voor een gevulde dansvloer en vergeten zijn straffen, boycots en de OAR. Gesandwicht tussen vitrines met gouden medailles van Russische ijshockeyers met de daarbij behorende shirts en foto’s van hun president Vladimir Poetin vieren Russen in Gangneung het leven. Met een trotse blik en een warm hart: Rus-sia, Rus-sia, Rus-sia!

    • Henk Stouwdam