Een vernieuwer die naar iedereen luistert

John van ’t Schip (54) verrast als hoofdtrainer van PEC Zwolle. Kundig, professioneel, maar ook relativerend. Geen trainer die overspannen raakt als het een keer tegen zit.

John van ’t Schip Foto ANP Pro Shots

Toen John van ’t Schip onlangs met zijn vrouw de Herman Brood Experience in Zwolle bezocht, ontving hij een passend kunstwerk. „Ik heb wat moois voor je”, had eigenaar Ivo de Lange hem gezegd. De Lange was naar achteren gelopen en teruggekeerd met een vijftien jaar oude zeefdruk van Herman Brood. Een schilderij waar op het eerste gezicht alleen een juichende speler van Zwolle op te zien was, tenzij je goed keek en een typisch grapje van Brood ontwaarde. Naast zijn handtekening had Brood nog iets op het doek gestift: ‘Ajax’. „Het is een waardevol ding maar ik gunde het John”, zegt De Lange. „Hij is een goeie vent.”

Wie anders kon de met Ajax bekladde zeefdruk beter in thuis ophangen dan John van ’t Schip? Eens een sierlijk Ajacied met verbluffende voorzetten, nu trainer van PEC, dat hij met attractief voetbal naar de hogere rangen van de eredivisie heeft geloodst.

„Dat John hier ook een huis heeft pleit erg voor hem”, zegt PEC-voorzitter Adriaan Visser. „Hij is geen trainer die na de training zo snel mogelijk terug naar de Randstad rijdt. Hij past hier ook omdat hij niet van het overspannen gedoe is als het tegen zit. Wij zijn geen topploeg. Een beetje bescheidenheid en relativeringszin hoort erbij. John weet dat er meer dan voetbal is.”

Geen onvertogen woord valt er wanneer Van ’t Schip zondag de nederlaag analyseert tegen de club waarmee hij in 348 duels vier landstitels, drie KNVB-bekers en tweemaal de UEFA Cup won. „Ajax heeft ons lang in leven gehouden”, zegt hij na het 1-0 verlies. „De flair die vandaag ontbrak, moet weer terugkomen.”

Overleden vader

Kenmerkend was misschien wel dat Van ’t Schip begin 2017 zijn hart volgde bij zijn terugkeer naar Nederland. Zijn vader was ernstig ziek en hoewel Joop van ’t Schip zijn zoon adviseerde om in Australië zijn carrière te vervolgen, leverde de trainer op Nieuwjaarsdag zijn contract bij Melbourne City in om in Nederland bij zijn vader te zijn. Drie weken later namen ze voorgoed afscheid.

De baan die PEC hem vervolgens aanbood, luidde het definitieve einde in van een lang intermezzo in andere windstreken. Negen jaar was hij weg. Australië, Mexico, weer Australië. „John is een avonturier”, zegt Rob Meppelink, zijn voormalige assistent bij Chivas Guadalajara in Mexico. „Niet alleen in zijn werk, ook erbuiten. Hadden hij en zijn vrouw weer een restaurantje ontdekt op een aparte plek, dan namen ze mij en mijn gezin mee ernaartoe.”

Meppelink zag zijn collega razendsnel aarden. „In vloeiend Spaans hield hij zijn eerste persconferentie. Wat ik ook nooit vergeet was hoe hij de eigenaar van Chivas kenbaar maakte dat hij de baas was. De man wilde in de rust zijn zegje doen in de kleedkamer, maar John wist dat vakkundig te pareren. Dat jaar bereikten we de play-offs met een team dat lang onderin had gespeeld. Mensen in Nederland hebben er geen weet van wat hij daar heeft gepresteerd.”

Nauwelijks anders was het bij de zeven jaar in Australië. Down Under was hij van de radar, hoewel hij even het showbizznieuws haalde toen zijn vrouw, dochter van Willeke Alberti, een spiritueel boek publiceerde, waarin ze schreef dat God had haar wakker gekust. „Daan, volgens mij ben je spiritueel overspannen”, had hij haar gezegd. Ondanks echtelijk tumult bleven ze samen.

Pilates-sessies

In de tussentijd deed hij in Melbourne de ervaring op die PEC aansprak. Van ’t Schip zag er de vernieuwing die in Nederland tot tegenstribbelen leidt. ‘Dat zijn we niet gewend’, hoorde hij dan. Zelf gelooft hij erin. Voorbeeld zijn de pilates-sessies die zijn spelers ondergaan. Onder zijn leiding wordt strakker op het gewicht gelet en wordt de dag voor de wedstrijd besloten getraind. De day after nagenieten van een zege is passé. Te veel euforie leidt tot verslapping.

Dat is de professional in hem. Maar gelachen wordt er ook. Zijn genre: Amsterdamse humor. Toen ADO-trainer Fons Groenendijk voor het duel PEC-ADO zei dat het sprookje van PEC zou gaan eindigen, deed Van ’t Schip hem na de 2-0 zege een sprookjesboek van Hans Christian Andersen cadeau.

„John is van de droge humor”, zegt Bryan Roy, oud-ploeggenoot bij Ajax. „Toen onze trainer Kurt Linder ons toesprak stond John achter hem gekke bekken te trekken. Als aanvoerder moest hij oefeningen nadoen. Dat deed hij zo overdreven serieus dat wij onze lach niet konden inhouden. Hij zette Linder voor gek zonder dat-ie dat doorhad.”

Belangrijkste man in de carrière van John van ’t Schip is een andere oud- trainer van Ajax: Cruijff. Geboren in het Canadese Fort St. John groeide Van ’t Schip op met een liefde voor ijshockey, totdat zijn ouders terugverhuisden en hij Cruijff zag schitteren in de Europa Cup 1-finale Ajax- Internazionale in 1972. „Johan Cruijff raakte me in mijn hart en ik keek nooit meer terug”, zou Van ’t Schip memoreren. Later debuteerde hij in het duel dat Cruijff bij Ajax zijn rentree maakte. „Zelfs zonder dat ze spraken kon je aan hun lichaamstaal zien hoe close hun band was”, aldus Rob Meppelink.

Door zijn vriendschap met Cruijff belandde Van ’t Schip tussen twee vuren, doordat hij ook bevriend is met Marco van Basten, onder wie hij als assistent werkte bij Ajax en het Nederlands elftal. Althans, op papier. Onlangs liet Van ’t Schip bij een theatershow in Haarlem doorschemeren dat de rolverdeling veel gelijkwaardiger was dan in de media werd gesuggereerd. Anders gezegd: hij was meer bondscoach dan assistent.

In Zwolle bestaan geen twijfels over zijn positie. Hij is eindverantwoordelijk, ook al luistert hij naar iedereen. Voorzitter Adriaan Visser: „John betrekt ook andere mensen erbij. Hij benut ieders kracht.”