Veel amusement van NPO in strijd met de Mediawet

De publieke omroep

De NPO mag amusement brengen van de Mediawet, maar het moet wel nut hebben. Uit een eigen lijst met programma’s blijkt dat dit vaak niet zo is.

Ranking the Stars voldoet aan de norm die de Mediawet stelt. Foto : Roy Beusker/BNN

Bed & Breakfast, een programma waarin pensioneigenaren elkaars slaapplek beoordelen, voldoet niet aan de eisen van de nieuwe Mediawet. Net als spelshow Eén tegen 100, en ook de jaarlijks terugkerende special van Boer zoekt Vrouw.

Bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) ligt een lijst met amusementsprogramma’s uit 2016 die de norm niet halen – De Telegraaf verkreeg de lijst met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Toch zijn de meeste programma’s van de lijst nog gewoon op tv. Hoe zit dat? Vijf vragen.

  1. Wat staat er in de lijst van OCW?

    Het gaat om een lijst met 43 amusementsprogramma’s die bij de publieke omroep zijn uitgezonden in 2016. Nog vóór er een nieuwe Mediawet was. Volgens OCW zijn die programma’s bij wijze van proef, „een vingeroefening”, getoetst aan de nieuwe wet. Voormalig staatssecretaris Sander Dekker (Media) wilde namelijk geen „plat amusement” meer bij de publieke omroep. Geen Ranking the Stars, geen Bananasplit. Amusement mag sinds vorig jaar alleen als een programma nut heeft – bijvoorbeeld als het moeilijk bereikbare kijkers naar de publieke omroep trekt. De proef moest bewijzen of de nieuwe wet ook oplevert wat de inzet is: minder amusement bij de publieke omroep.

  2. En?

    Het mag een proef zijn, de lijst geeft wel degelijk inzicht in de gevolgen voor de programmering. Van de 43 amusementsprogramma’s haalt bijna 40 procent de norm niet. Zestien van de 43 programma’s sneuvelen: kookwedstrijd Chef in je Oor, De Nationale BN’er Test, Sprekend Nederland, Smaakt naar meer.

    Opmerkelijk genoeg haalt juist Ranking the Stars – een programma waarin Bekende Nederlanders vragen moeten beantwoorden als ‘Wie werd vroeger als laatst gekozen bij gymnastiek?’ – de norm wél. Net als Heel Holland Bakt, en het Eurovisiesongfestival.

    Op dit moment bepaalt de NPO welke programma’s uitgezonden in 2017 het label ‘amusement’ krijgen – en of die voldoende ‘moeilijk bereikbare kijkers’ trekken. De resultaten worden in mei openbaar gemaakt.

  3. Verdwijnen die programma’s dan van tv?

    Nee. De afspraken laten behoorlijk wat ruimte aan de omroepen. Een programma in ‘de gevarenzone’ mag nog twee jaar uitgezonden worden – dus nog zeker tot en met 2019. Wordt in die periode de norm alsnog gehaald – bijvoorbeeld door het programma op een andere plek of ander tijdstip te programmeren – dan is er niets aan de hand. Een andere sluiproute: wie kan aantonen dat – zeg – RTL 4 – gelijktijdig een succesvol jongerenprogramma uitzendt (en dus kijkers wegtrekt) krijgt een nieuwe kans.

  4. Wie zijn die moeilijk bereikbare kijkers?

    Vooral jongeren. Al verschilt de definitie per zender. Voor NPO1 valt iedereen tussen de 13 en 49 jaar in de categorie moeilijk bereikbaar. Voor NPO3 is dat iedereen tussen de 13 en 34 jaar. Een amusementsprogramma dat de norm wil halen, moet in die leeftijdsgroepen bovengemiddeld scoren. Overigens tellen de online kijkcijfers in deze toets (nog) niet mee.

  5. Wat is amusement en wie bepaalt dat?

    De NPO zelf. En daar zit de speelruimte. Behalve amusement – spel, dating, realitysoap, quiz en show – zijn er nog drie andere categorieën waarin programma’s kunnen worden ingedeeld: informatie, educatie en cultuur. Is De Slimste Mens een quiz, of educatie? En Boer zoekt Vrouw? Dat kan onder de noemer cultuur eindigen. En kun je de moeilijk bereikbare kijker weer laten zitten.