Weduwe: ‘Ze hebben hen als lammeren naar de slachtbank gestuurd’

Russische huurlingen in Syrië

Een onbekend aantal Russen is gedood door Amerikaans vuur. Moskou reageert ‘professioneel’

Dodelijk bombardement. Illustratie NRC Studio

Jelena Matveeva was even inkopen doen, toen de onbekende haar ineens belde: haar man Stanislav was gesneuveld in Syrië. Radio Free Europe/Radio Liberty filmde de rouwende weduwe thuis op de bank. „Ze hebben hen als lammeren naar de slachtbank gestuurd”, snikte Jelena. „De regering moet hen wreken.”

Dat laatste gaat de Russische regering zeker niet doen. Stanislav Matveev was geen militair, maar een van de honderden Russische huurlingen die vechten voor de geheimzinnige firma ‘Wagner’.

In de afgelopen jaren speelden haalden de ‘Wagnerianen’ de kastanjes uit het vuur voor het Syrische leger. Maar officieel weet Moskou van niets. Ook niet nu er een groot aantal huurlingen lijkt te zijn omgekomen bij een directe confrontatie met de Amerikanen, vorige week woensdag. Hoeveel huurlingen daarbij het leven hebben gelaten, is nog volstrekt onduidelijk – persbureau Bloomberg sprak van meer dan tweehonderd gesneuvelde huurlingen, „de meerderheid Russen”.

Dat aantal lijkt sterk overdreven, maar dat er slachtoffers zijn gevallen, staat vast. In de afgelopen week kwamen steeds nieuwe namen naar buiten: tot nu toe is er een achttal met naam en toenaam bekend. Ze kwamen om bij een veldslag bij Deir es-Zor, op de demarcatielijn tussen het gebied dat wordt gecontroleerd door de Syrische regering en de Syrian Democratic Forces (SDF) een amalgaam van gematigde milities waarin Syrische Koerden de hoofdrol spelen.

De aanval kwam niet onverwachts, vertelde de Amerikaanse luchtmachtgeneraal Jeffrey Harrigian in een persbriefing. In de dagen daarvoor hadden Amerikaanse commando’s verhoogde activiteit waargenomen aan de andere kant. Toen op de avond van de 7de februari enkele honderden strijders de aanval inzetten op een stelling van de SDF, werden ze dan ook warm ontvangen. De Russische huurlingen werden drie uur lang blootgesteld luchtaanvallen, met vrijwel het hele Amerikaanse arsenaal in de regio: van Apache gevechtshelikopters tot B-52 bommenwerpers. Pas toen de strijders de aftocht bliezen, hielden de Amerikanen op .

Ondertussen had het Amerikaanse hoofdkwartier in Qatar verschillende malen gebeld met het militaire commando van de Russen in Syrië. De VS en Rusland hebben een ‘hotline’ om te voorkomen dat eenheden van beide landen in elkaars vaarwater komen. Maar: de aanval werd niet uitgevoerd door officiële Russische militairen. Generaal Harrigian wilde niet veel kwijt over het contact met de Russen, behalve dan dat de gesprekken „professioneel” waren.

De reden voor de aanval is nog onduidelijk. De krant Kommersant meldde afgelopen week dat de opdracht kwam van een aantal „grote ondernemers” rond Assad. Deze zakenlieden zouden olie- en gasbronnen hebben willen innemen, die in handen zijn van de Koerden. Het Russische ministerie van Buitenlandse zaken liet weten dat de reden voor de confrontatie nog moet worden opgehelderd. Woordvoerder Zacharova wilde slechts kwijt dat er waarschijnlijk vijf slachtoffers zijn gevallen: „vermoedelijk Russen”.

Correctie (17 februari 2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat het Amerikaanse hoofdkwartier zich in Dubai bevindt. Dit moet Qatar zijn.