Foto Andreas Terlaak

Birth Of Joy heeft één opdracht: ‘het mag nooit saai worden’

rockband Birth Of Joy

Morgen verschijnt het nieuwe album Hyper Focus van de Nederlandse groep Birth Of Joy. In Amsterdam-Noord begint dan de tournee die het powertrio de komende maanden van Lille, tot Rennes, van Hoboken tot Hamburg en Berlijn en van Wenen tot Zürich, Landgraaf en Lelystad brengt.

Het trio Birth Of Joy mag zich gerust de hardst werkende rockband van Nederland noemen. In hun tienjarig bestaan gaven ze pakweg duizend optredens in binnen- en buitenland; voor tien tot tienduizend man publiek, in clubs en op festivals. Een ruwe schatting leert dat de band opgeteld zo’n 500.000 kilometer over de Europese wegen hobbelde; de laatste drie jaar in hun eigen tweedehands bestelbus van het type Volkswagen Kraft. „Een half miljoen kilometer, nog los van de afstanden die we per vliegtuig hebben afgelegd”, stelt zanger en gitarist Kevin Stunnenberg nuchter vast. „Met de bus naar Los Angeles was geen optie, en ook op sommige Europese festivals werden we ingevlogen.”

Op een bedrijventerrein in Leiden heeft Birth Of Joy oefenruimte, stalling voor de bus en een geïmproviseerd clubhuis onder één dak. Op tafel ligt een kaart van West-Europa, ter illustratie van de tour van 32 buitenlandse optredens die ze van maart tot mei ondernemen. Parijs, Perpignan, Leipzig en het Oostenrijkse Lustenau staan op het programma. Het is nog maar de eerste poot van de tournee, zeggen ze erbij, want later dit concertseizoen volgen ook verder gelegen landen. Eind vorig jaar maakte Birth Of Joy een Balkantour die hen onder meer naar de Bulgaarse hoofdstad Sofia bracht. Gelukkig waren er tussenstops, anders zou dat ene optreden hen minstens twee etmalen rijden hebben gekost. „De eerste keer dat ik urenlang in de bus moest zitten ging ik helemaal kapot”, zegt Stunnenberg. „Het hielp niet dat ik een kater had. Elk half uur riep ik hardop: zijn we er nou nóg niet? Maar alles went. Tegenwoordig beschouwen we die uren onderweg als een noodzakelijk kwaad, om mogelijk te maken wat we het liefste doen. Spelen, heel veel spelen.”

Zanger/gitarist Kevin Stunnenberg (30), organist/pianist Gertjan Gutman (28) en drummer Bob Hogenelst (29) troffen elkaar in 2006 tijdens hun eerste studiedag op de Herman Brood Academie in Utrecht. Het klikte meteen. De drie vonden elkaar in hun liefde voor de ‘classic rock’ van The Doors, MC5 en Deep Purple. Ook Nirvana en Queens Of The Stone Age waren gedeelde favorieten. Met de minimale bezetting van gitaar, drums en orgel vonden ze vrijwel onmiddellijk hun droomgeluid. „We hebben ongeveer een kwartier met een bassist gespeeld”, herinnert Hogenelst zich. „We zaten bij de eerste lichting van de Academie. De eerste opdracht voor de dertig studenten die waren aangenomen bestond eruit dat je in onbeproefde combinaties de oefenruimte in moest om een bandje te formeren. De bassist die zich bij ons had aangesloten, wilde ook nog even iets proberen bij een andere groep muzikanten. In zijn afwezigheid speelde Gertjan de baspartijen op het orgel. Dat klonk gelijk zo goed dat er geen bassist meer nodig was. Voor schoolopdrachten hebben we nog wel sporadisch met andere mensen gespeeld, maar bij deze combinatie kwamen we steeds weer terug.”

Chopin

Bij hun afstuderen in 2008 was de band een voldongen feit. Birth Of Joy bekwaamde zich in ruige sleaze rock, waarbij Gutmans ronkende orgel een centrale rol vervult. Eerst speelde hij op een oer-Hollandse Philips Philicorda; tegenwoordig beroert hij de toetsen van een Hammondorgel met Lesleybox. „Bijna al onze nummers ontstonden uit geïmproviseerde jams”, zegt Stunnenberg die zich in de geest van Eric Clapton en Jimi Hendrix ontwikkelde tot een onverschrokken gitaarheld. Optredens van Birth Of Joy werden spoedig legendarisch om hun breed uitwaaierende sound en het spontane karakter van hun lange, opzwepende, van climax naar climax doordenderende nummers. Een voorlopig hoogtepunt bereikten ze in 2015 op het album Live At UBU, opgenomen in het Franse Rennes waar Birth Of Joy een bijzondere band heeft met het rockminnende publiek en waar ze 17 maart weer optreden.

Als late twintigers – alleen Stunnenberg is net dertig geworden - hebben ze het gouden tijdperk van de classic rock zelf niet meegemaakt. Vergelijkingen met de Spencer Davis Group en Deep Purple, rockbands die het orgel centraal stelden, juichen ze toe. „Wat die bands zo goed maakte”, zegt Gutman, „is dat ze eigenlijk heel ambachtelijk te werk gingen. Eerst heel goed kunnen spelen, dan zoeken naar een eigen geluid, dat is de kern van de zaak. Toetsenspelers in bands hebben vaak een klassieke achtergrond. Zelf heb ik die niet, hoewel ik tijdens mijn opleiding een keer iets van Chopin heb moeten instuderen. Dat lukte me best aardig, maar ik kan met gepaste trots zeggen dat alles wat ik doe op het orgel uit mezelf komt. Componeren komt bij ons neer op het structureren van spontane invallen die bij het jammen blijven hangen. Onze enige opdracht is dat het nooit saai mag worden.”

Muur

Ze stonden op Paaspop, Pinkpop, Lowlands, Zwarte Cross en alle andere festivals die open stonden voor hun rauwe update van het powertrio-concept. Live spelen was altijd hun voornaamste doel. Geen opleiding kan een muzikant voorbereiden op een toerend leven, zegt Stunnenberg. „Op de Academie was er naast onderwijs in beheersing van je instrument veel aandacht voor ondernemerschap in de popmuziek. Daar hebben we nog wel wat aan gehad. Je wordt niet opgeleid om heel goed te kunnen spelen en vervolgens op je zolderkamertje te blijven zitten. Wij zijn meteen gaan toeren. Van samenspelen leer je meer dan van alle muzieklessen in een klaslokaal.”

Sinds het debuutalbum Make Things Happen uit 2010 maakte Birth Of Joy met tweejaarlijkse regelmaat een nieuw album. Hun vijfde, Hyper Focus, balt alle krachten samen die ze tot nu toe in hun band stopten, van soulvolle orgelrock tot explosieve gitaarsalvo’s en van ingetogen instrumentale stukken tot weidse progrock-uitspattingen. De bandnaam Birth Of Joy staat voor jezelf verliezen in de muziek, zegt Stunnenberg. „Samen met het publiek. Een album is een beginpunt waar we live verder op bouwen. De band creëert het momentum en het publiek laat zich meeslepen. In de wereld van nu wordt er steeds meer informatie op je af geslingerd. Sociale media, nepnieuws en reclame veroorzaken allemaal ruis in je brein. Het wordt steeds moeilijker om je te focussen op één ding. Met Hyper Focus willen we een muur opwerpen die je dwingt om te luisteren. Leg al die andere rotzooi even opzij en laat je omhoog tillen door de muziek.”

Na de albumpresentatie (vrijdag) in de Amsterdamse Tolhuistuin vertrekt Birth Of Joy voor onafzienbare tijd op tournee, met de vertrouwde bus die op een paar incidenten na wonderbaarlijk schadevrij is gebleven. Eén kleine aanrijding hadden ze ooit, toen een automobilist met panne zijn wagen plompverloren geparkeerd had op de linkerbaan van de Parijse Périphérique. Motorpech was zeldzaam, op die ene keer na dat ze in de middle of nowhere vastzaten in Frankrijk en drie dagen moesten wachten op een onderdeel. Het waren precies de dagen midden in een tour die ze gereserveerd hadden om thuis even op adem te komen. „Vriendinnetjes huilen”, zegt Gertjan Gutman er droogjes bij.

Zijn ze Nederlandse recordhouders live spelen, nu ze met de nieuwe tournee de mijlpaal van duizend optredens gaan passeren? „Ik besprak die kwestie laatst met de zanger van Peter Pan Speedrock”, zegt Bob Hogenelst. „Toen die er in 2016 mee ophielden stond hun teller op tweeduizend optredens. Daar kunnen wij niet aan tippen. Maar we hebben geduld. We zijn nog lang niet uitgespeeld.”

Hyper Focus verschijnt bij Glitterhouse Records. Albumpresentatie 16/2 Tolhuistuin, Amsterdam. Tournee zie birthofjoy.com
    • Jan Vollaard