Strijd van de suffragettes was niet voor niets

100 jaar Brits vrouwenkiesrecht

Feministen kijken terug op strijd van suffragettes voor kiesrecht. Nu gaat het over de loonkloof en #MeToo, maar het is dezelfde strijd.

Begrafenisceremonie van vrouwenactivist Emily Davison in 1913. Vijf jaar later kregen acht miljoen welgestelde Britse vrouwen ouder dan dertig kiesrecht. Foto Museum of London

Dertig vrouwen gooien met een bol wol. Ze noemen een feministisch voorbeeld, pakken de draad vast en werpen de bol naar iemand in de collegezaal van Manchester Metropolitan University om verbondenheid te kweken. „Ik dank vrouwen in de jaren zeventig die in de pub een hele pint bestelden, in plaats van twee halve”, zegt zangeres Claire Mooney. „Ik eer mijn zus die slimmer is dan haar echtgenoot maar geacht werd thuis te blijven. Dat verdomde ze en nu verovert ze met haar bedrijf de wereld”, zegt een andere vrouw.

De bijeenkomst is onderdeel van het honderdjarig jubileum van het vrouwenkiesrecht. Er werd teruggekeken naar die tijd van de gewelddadige suffragettes, zoals de uitgebreid geëerde Emmeline Pankhurst en haar dochters.

Toch waren de Britse feministen vooral bezig met het nu. Het eeuwfeest valt samen met debatten in het VK, over gelijke beloning, #MeToo, bacchanalen bij mannenclubs en sleaze politics. Het thema is nog actueel.

Wat is er over van de dadendrang van Pankhurst? „Wij zijn niet bevrijd. Wij leven in een maatschappij met een loonkloof. Seksueel geweld is een probleem”, houdt Kate Cook, universitair docent feministische theorie, de vrouwen voor.

Waarom moesten vrouwen geduld hebben met het krijgen van stemrecht? Lees daarover: De vrouw moest even wachten nog

Loonkloofdiscussie

Vorige week werd supermarktketen Tesco aangeklaagd omdat vrouwen tot 3 pond per uur minder verdienen dan mannen. De boete voor Tesco kan oplopen tot 4 miljard. De grootste organisaties (250 werknemers of meer) moeten vóór april zeggen hoe groot hun loonkloof is. Meer rechtszaken lijken een kwestie van tijd.

De loonkloofdiscussie heeft een gezicht sinds BBC-journalist Carrie Gracie opstapte als chef in Beijing omdat zij minder betaald kreeg dan mannelijke evenknieën. „Gracie zet het werk van de suffragettes voort”, zegt Helen Pankhurst, Emmelines achterkleindochter. Ze schreef een boek over de vrouwenrechtenbeweging. In Londen vergelijkt ze de suffragettes met het feminisme van nu. „Vrouwen in Saoedi-Arabië die hun haar tonen, plegen militant verzet.”

„Er waait een nieuwe wind”, zegt Pankhurst. Kritiek van zeventigers Germaine Greer en Catherine Deneuve over aanstellerig gedrag, verpreutsing en wenselijkheid als object seksueel begeerd te worden, wuift ze weg. „Ik zou naar jonge vrouwen luisteren. Zij zijn de toekomst.”

Lees ook: Saoedische vrouwen mogen stemmen, maar tellen ze nu écht mee?

Pankhurst wil af van het onhaalbare beeld van de perfecte vrouw. Geretoucheerde foto’s van modellen in modebladen moeten volgens haar een bijsluiter bevatten: fake. Bestrijden van seksueel geweld tegen vrouwen moet de hoogste prioriteit krijgen, net als de loonkloof. Ze noemt tennisser Andy Murray, die pleit voor gelijk prijzengeld. „Meer masculiene mannen moeten zich uitspreken voor vrouwenrechten.” In de collegezaal in Manchester blijkt het feminisme te draaien om lospeuteren van subsidie, hoewel minder sensationeel dan Hollywood-misogynie openbaren.

De twee grote partijen beweren dat zij het meeste hebben betekend voor vrouwenrechten. De Tories leverden twee vrouwelijke premiers. Labour deed meer aan arbeidsomstandigheden, ook voor de suffragettes in industrieel Engeland belangrijk thema.

Sam Johnson zucht na de lezingen in Manchester: „Die tegenstelling is niet interessant meer.” Voor de gemeenteraadsverkiezingen in mei is ze voor het eerst verkiesbaar; op de lokale lijst van de Women’s Equality Party, opgericht in 2015. De partij van de grond tillen staat gelijk aan het werk van de suffragettes voortzetten. „Wij zijn niet links of rechts, wel voor gelijkheid en geloven dat als wij succesvol zijn de twee grote partijen in dit land er niet meer omheen kunnen.” De partij heeft naar eigen zeggen ruim 60.000 leden, maar bij verkiezingen nooit een zetel veroverd.

    • Melle Garschagen