Column

Nog niet klaar met Rutte in Zijlstra-gate

Rutte wilde het debat over Zijlstra afhechten, afbinden en zo snel mogelijk vergeten, schrijft . Maar er zijn nog veel vragen onbeantwoord.

De reden dat Alexander Pechtold geen minister is in het kabinet-Rutte III, zo zei hij oktober vorig jaar, is dat hij vindt dat hij zijn ervaring het best in de Kamer kon inzetten. Of, in zijn eigen woorden: „Niet om het kabinetsbeleid klakkeloos allemaal te verdedigen, maar om te zien of de uitvoering op een goede manier gebeurt.” Vijf maanden later stond Pechtold klakkeloos de openheid van een liegende minister te waarderen.

Met de keuze voor de Kamer koos hij voor een controlerende taak die hij, namens het volk dat hem gekozen heeft, uitvoert. Een taak die hij, samen met de fractievoorzitters van die andere coalitiepartijen, dinsdagavond niet heeft uitgevoerd. Geen enkele vraag hadden ze, aan de minister-president die, volgens de officiële lezing, al twee weken op de hoogte was van de leugen die de man die ons tot voor kort in het buitenland vertegenwoordigde had geheimgehouden.

Even was er nog wat twijfel over de vraag of er een debat gehouden zou moeten worden. De oppositie toonde zich solidair, wilde eventueel op een later tijdstip in debat. De coalitie wilde de pijn niet langer dragen. In vak K zat Rutte druk te gebaren, met zijn wijsvinger op het bureautje voor hem te tikken. Nu, hij wilde meteen in debat. Afhechten, afbinden en zo snel mogelijk vergeten, want over zes weken mag de burger stemmen.

Van de SGP, de PVV en, opmerkelijk, GroenLinks had het niet gehoeven. De fractievoorzitter van laatstgenoemde partij liep er speciaal nog voor naar de interruptiemicrofoon: „Omdat het in het midden blijft, laat ik helder zijn. Wat ons betreft is een debat niet nodig.”

Protesteren tegen opportunisme

Verdwenen alle vragen echt met het verdwijnen van Halbe Zijlstra van het politieke toneel? Nou nee. Een vraag die bijvoorbeeld nog altijd onbeantwoord is gebleven, is wat Zijlstra premier Rutte precies heeft verteld, twee weken geleden. Gaf hij alleen de leugen over zijn aanwezigheid toe, of ook dat hij de inhoud had aangedikt?

Tenminste, we moeten ervan uitgaan dat hij de inhoud van zijn verhaal heeft aangedikt, want dat is zo volgens de bron die Zijlstra zo wanhopig probeerde te beschermen dat hij maar verzon het zelf te hebben gehoord. Is het niet curieus dat we ons voor de waarheid over de leugen van Zijlstra moeten wenden tot de oud-CEO van Shell? Die al dan niet belang kan hebben bij een specifieke versie van de waarheid. En waarom heeft Jeroen van der Veer zo lang gewacht? Halbe Zijlstra sprak in 2016 als fractievoorzitter van een regerende partij het congres toe. Heeft Van der Veer die leugen toen al gehoord? Zat hij in het publiek?

In het Zomeravondgesprek dat NRC in 2015 had met de oud-topman van Shell en Jesse Klaver, wordt Van der Veer geciteerd: „De meeste mensen delen mij in bij de VVD. En dat klopt.”

In de beantwoording van de Kamervragen over de kwestie, schreef Zijlstra dat hij eraan hecht dat er derden zijn die zijn lezing bevestigen. Wie zijn dat dan?

Over zes weken mag de burger stemmen, in een verkiezing die gaat over de gemeente maar waar landelijke thema’s nooit vergeten worden – al was het omdat landelijke fractievoorzitters die zelf agenderen. Het is het moment om te protesteren tegen opportunisme in de politiek. Then again, als de kiezer iets heeft aangetoond, dan is het wel dat sommige partijen gewoon onaantastbaar zijn, leugens of niet.

Lamyae Aharouay is freelance journalist en presenteert de podcast NRC Haagse Zaken.