Gezellig matten met de ME

Oefenen Straffeloos op de vuist gaan met de ME? Dat kan: ze trainen graag met burgers. „We kunnen wel een blik dienders opentrekken, maar dat is minder realistisch.”

Foto Karoly Effenberger

‘Tjappieees!”, „Fuck de politie!”, „Kóm dan!” Vijf ME-busjes rijden een meute jongeren tegemoet en op de eerste rij gaan de middelvingers in de lucht. Een paar jongens maken een gek sprongetje van enthousiasme: „Die shit is aan!”. Terwijl het voltallige peloton uitstapt, worden houtblokjes uit de wasmanden gegrist en in jaszakken en capuchons gestopt. De schilden gaan omhoog, het gejoel zwelt aan en er wordt dreigend met de blokken hout geklapt. Het grote gooien kan beginnen.

Het is de laatste oefening van de dag en het laatste restje beschaving is verdwenen. Ongeveer vijftig vrijwilligers hebben zich al de hele dag straffeloos op ME’ers in opleiding mogen uitleven. De actie vindt plaats in Ossendrecht, in een spookachtig oefendorp met lege huizenblokken, een treinstation en een nepbakker. Het ‘tegenspel’ bestaat vandaag uit Rijkstrainees van het ministerie van Justitie en Veiligheid en mbo-scholieren uit Rotterdam die tot logistiek medewerker worden opgeleid. Onder leiding van acteurs spelen ze situaties na waarmee de Mobiele Eenheid geconfronteerd kan worden.

De politieacademie zet al „decennia” gewone burgers in voor de training van agenten die lid willen worden van de ME, zegt teamchef Samuel Blenk. Er komt van alles langs, van studenten en havenarbeiders tot keurige kantoormannen. Mensen die nog een appeltje met de ME te schillen hebben, zien ze liever niet, zegt hij. „De harde kern van een groep hooligans komt niet zo maar binnen. En als je binnen onze hekken iets flikt wat niet kan, sta je snel weer buiten.”

Ik word door opsporing gezocht, en nu rijden we naar ze toe. We gaan ze in elkaar rammen!

Een scholier uit Rotterdam, vooraf

De aspirant-ME’ers zitten halverwege hun zesweekse opleiding, zegt Blenk, en weten inmiddels hoe ze met hun schild en wapenstok moeten omgaan. Vandaag is de eerste keer dat ze met tegenspel „van buiten” trainen. Blenk: „We kunnen wel een blik dienders opentrekken, maar dat is minder realistisch. Ze moeten het tegen een onbekende groep opnemen die ze in de praktijk kunnen tegenkomen. Bovendien kunnen agenten iemand kennen en diegene extra sarren of juist ontzien. Dat willen we voorkomen.”

Niet echt goede vrienden

De scholieren uit Rotterdam zijn opgegeven door Magtelien Blok, docent rekenen en burgerschap. Veel jongens in de groep hebben een aversie tegen de politie, zegt ze, en daar wil ze verandering in brengen. De jongens blijken Feyenoordsupporters en zijn weleens in een relletje verzeild geraakt. Jim van Burik (18): „Ik ben niet echt goede vrienden met de ME. Ik vind dat ze te ver kunnen gaan als ze mensen oppakken.” Blok heeft zelf bij de politie gewerkt en hoopt dat haar leerlingen vandaag inzien dat je niet zomaar wordt opgepakt.

Liever een iets veiliger uitje? Deze escape room is voor de echte filmkenners

Om half acht ’s ochtends sliep de helft van de jongens in de bus nog, maar als ze twee uur later het terrein oprijden, staat iedereen ineens op scherp. De arrestatiebusjes en breedgeschouderde agenten die met portofoons in de weer zijn, maken indruk. De jongens scheppen op over hun zogenaamde criminele ervaring en spreken elkaar moed in: „Ik word door opsporing gezocht, en nu rijden we naar ze toe. We gaan ze in elkaar rammen!” Al blijkt die lef voorwaardelijk: „Als er een hond op me af komt, ren ik gelijk weer de bus in.”

Foto Karoly Effenberger
Nederland, Ossendrecht, 25 Januari
Oefeningen van de ME op oefenterrein van de politieopleiding in Ossendrecht.
Foto’s Karoly Effenberger

De eerste oefening vindt plaats op een veld met vervallen campers. De ME’ers hebben de opdracht om de camping te ontruimen, en de vrijwilligers spelen dat ze vluchtelingen zijn die niet willen vertrekken. Terwijl de ME’ers langzaam oprukken, betrekken ingehuurde acteurs de vrijwilligers bij hun provocerende acties. Rayen Mangru (17) krijgt een hamer in zijn handen gedrukt. Als hij doet alsof hij gaat slaan, vliegt hij door de lucht en eindigt in een hoofdklem op de grond.

De vrouwelijke Rijkstrainees verstoppen zich achter de caravans, en hebben geen enkele moeite met de rol van bange vluchteling. „Wij zijn van de psychologische oorlogsvoering, zegt Ellen Verouden (25). Ze vertelt dat de groep naar Ossendrecht is afgereisd uit interesse voor het werk van hun collega’s. Ly Le (26) beaamt: „We zitten de hele dag op kantoor. Het is goed om te zien wat er in het veld gebeurt. De ontruiming van een vluchtelingenkamp is voor ons een realistische casus.”

De lol begint pas echt als de dijken zijn doorgebroken en de inwoners van een huizenblok moeten worden geëvacueerd. De vrijwilligers verplaatsen zich naar straten met nephuizen van staal en krijgen door de acteurs uitgelegd dat ze in opstand moeten komen. Geoffrey Thompson (28), ook te zien in films als Kill Mode en Street Fighter, instrueert zijn groepje om niet gelijk de hoek om te racen als de ME een paar meter naar voren rent.

Ik zou het wel moeilijk vinden als ik bekogeld zou worden en dan niks mag doen

Jim van Burik

Het peloton blijft rustig staan als de honderden houtblokjes op ze afvliegen. Dus gebruiken de Rijkstrainees de cijfers op de schilden om doelwitten te selecteren „Iedereen op nummer 43”. Acteur Maikel (27) breekt door een linie ME’ers heen en krijgt er eentje achter zich aangestuurd. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant omdat hij ooit voor een afgeschermde afdeling van de politie wil werken. „Ben je alleen?” roept hij pesterig terwijl hij achteruit huppelt. „Denk je dat je het mannetje van de club bent?” Maikel begon als relschopper en komt al jaren naar de ME-trainingen, zegt hij. Is het weleens mis is gegaan? „Vroeger kwamen studentenclubs wel eens doorgesnoven en dronken binnen. Daar wordt nu beter op gelet.”

Waardeloos

Het is pauze en in de kantine van politieacademie zit sectie-commandant Bastijn Vermeulen (30) te mopperen: „Het ging waardeloos. Bij de watersnoodramp hadden we geen rekening gehouden met een opstand. We bewogen niet tegelijkertijd naar voren en dan vallen er gaten en kunnen mensen in je rug komen. Eberhard van der Laan zei het al: In je eentje ben je sneller, maar samen kom je verder. Ik vond het wel een realistische oefening. Houtblokjes zijn geen bakstenen, maar we krijgen wel blauwe plekken. Zonder bescherming kan je gewoon je kaak breken.”

Lees meer over originele bedrijfsuitjes: ‘Je ontdekt ineens veel verborgen talent’

In de loods van de vrijwilligers is de sfeer opgewekter. Rayen Mangru: „Ik zei tegen die agent: Ik maak je af. Ik heb je gezicht onthouden, en ik zoek je op. En toen gaf ik een duw.” Bryan de Bruin (17): „Dit was leuk. Zeker weten. Ik ging vlak voor ze staan en zei: Arresteer me dan. Ik woon hier. Ik ga niet weg. Toen draaiden ze mijn armen op mijn rug. Dat voelde niet lekker.” Rijkstrainee Marije Kusters (25) lijkt minder trots op haar bijdrage: „We gooiden vaak mis. Ik zag een van die mannen grinniken. We waren ook best wel schijtluizen.”

Foto Karoly Effenberger

Tijd voor revanche in de eindoefening. Jim van Burik sloft met zijn vrienden naar het laatste huizenblok dat de ME moet ontruimen. Hij is moe, zegt hij, en zijn jas is gescheurd toen hij werd aangehouden. Maar eigenlijk vindt hij dat zijn tegenstanders zich „heel netjes” hebben gedragen. „Ik zou het wel moeilijk vinden als ik bekogeld zou worden en dan niks mag doen.” Ook de Rijkstrainees vonden het zwaar, zeggen ze, en Verouden laat het resultaat van een valpartij zien: een beginnende blauwe plek.

Als de ME-busjes in zicht komen, lijkt de uitputting even vergeten. Maar de ME’ers hebben minder genade met de vrijwilligers dan voorheen. Na de eerste houtblokregen, rent het peloton met opgeheven wapenstokken een flink eind naar voren, en sprint iedereen struikelend de steegjes in. Na tien minuten is de groep al van het terrein verdreven. En dan klinkt er applaus voor de ME. Het moment duurt vijf seconden. „Nummer dertien, we pakken jou nog wel!”

    • Manouk van Egmond