Flirt Noord- en Zuid-Korea maakt Japan nerveus

Geopolitiek tijdens de Spelen

Een gesprek tussen de leiders van Japan en Zuid-Korea moest de relatie ontdooien. Het wederzijdse Koreaanse charme-offensief was succesvoller.

Japanse premier Shinzo Abe en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Foto Kim Hong-Ji/EPA

Dat sport en politiek uitstekend samen gaan, bewijzen de Winterspelen in Zuid-Korea. Noord-Korea kwam de afgelopen dagen met een charmeoffensief, maar ook Japan greep de Spelen aan voor politieke doeleinden. Vrijdag hield de Japanse premier Shinzo Abe een gesprek met de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in in de hoop de ijskoude relatie tussen de twee landen wat te ontdooien. Hij kwam van een koude kermis thuis.

De Japanse premier beschreef het gesprek dinsdag als „veelbetekenend”. Een Zuid-Koreaanse functionaris zei echter dat beide leiders „vrije en eerlijke meningen” hadden uitgewisseld – in de diplomatieke wereld doorgaans een eufemisme voor ruzie.

Troostmeisjes

Abe had twee duidelijke agendapunten. Hij wil dat Zuid-Korea het in 2015 getekende akkoord over troostmeisjes respecteert. Een Zuid-Koreaans overheidscomité concludeerde vorig jaar dat de Zuid-Koreaanse oud-president Park de eisen van troostmeisjes had genegeerd en het akkoord dus gebrekkig was. In januari zei Moon dat Zuid-Korea geen nieuw akkoord eiste, maar wel oprechte verontschuldigingen wilde. Abe noemde dit „onaanvaardbaar”.

Kwestie twee is het Noord Koreaanse kernwapenprogramma. Japan wil Noord-Korea dwingen dit te schrappen door het land te isoleren. Abe is bang dat Moons beleid deze isolatie verzacht en een wig drijft tussen Zuid-Korea, Japan en de VS.

Abes missie is mislukt, blijkt uit de verklaringen na afloop. Moons woorden toonden dat er geen toenadering was over troostmeisjes: „De Zuid-Koreaanse regering streeft naar toekomstgerichte samenwerking tussen de landen door met premier Abe wijsheid en inspanningen samen te brengen, maar ook oprecht terug te kijken op de historie van beide landen.”

Abe zei over het toenaderingsbeleid: „Noord-Korea moet zich er van bewust zijn dat de sterke banden tussen Japan, de VS en Zuid-Korea nooit zullen wankelen.” Abes zorgen over de Zuid-Koreaanse flirt met Noord-Korea werden zaterdag bewaarheid. Moon zei open te staan voor de uitnodiging van Kim Jong-un om Noord-Korea te bezoeken. Het zou de allereerste Koreaanse topconferentie zijn in meer dan tien jaar.

Abe spreekt met Noord-Koreaan

Toch leek Abe ook geïnteresseerd te zijn in een dialoog. Hoewel vice-president Mike Pence van de VS de Noord-Koreanen negeerde, hield Abe een kort gesprek met Kim Yong-nam, formeel Noord-Koreaans staatshoofd. Ze spraken over de Noord-Koreaanse atoomwapens en over Japanners die in de jaren 70 en 80 door Noord-Korea zijn ontvoerd. Het is de eerste keer dat Abe direct met Noord-Korea sprak. Het laatste Japans-Noord-Koreaanse gesprek was in 2004.

Dinsdag ging het Noord-Koreaanse charme-offensief door. Kim Jong-un complimenteerde de Zuid-Koreanen en noemde de speciale uitnodiging voor de Noord-Koreaanse delegatie „indrukwekkend”. Hij benadrukte dat „het warme klimaat van verzoening en dialoog” verder versterkt moest worden. Japan was niet onder de indruk. In een persconferentie zei de Japanse kabinetssecretaris Suga: „Dialoog omwille van dialoog is zinloos.” En ook dat Tokio alle mogelijke maatregelen blijft inzetten om de druk op het land te maximaliseren.