De kunst van een goed intro (en waarom The Sopranos de beste had)

Cliffhanger Idealiter moet je als kijker bij elke aflevering opnieuw het gevoel krijgen: ha, het begint weer. kijkt hoe series dat doen.

De begintitels van een tv-serie zijn belangrijker dan die van een bioscoopfilm, waarin de meeste informatie over betrokkenen tegenwoordig pas aan het slot meegedeeld wordt. Maar er is nog een reden waarom die openingcredits van een serie zo spannend, onderhoudend en verrassend mogelijk zouden moeten zijn.

We kijken immers vaak meerdere afleveringen achter elkaar en dan zou een saaie of vervelende opening een afknapper betekenen, na al die herhalingen. Idealiter moet je als kijker bij elke aflevering opnieuw het gevoel krijgen: ha, het begint weer, hoera! En dan bij voorkeur ook telkens weer een detail ontdekken dat je tot dan toe ontgaan was.

Een mooi voorbeeld van zo’n verrassend, steeds weer meeslepend intro is dat van The Sopranos (1999-2007). De afleveringen beginnen met een autorit van maffiabaas Tony Soprano (James Gandolfini), dikke sigaar in de mond. Hij rijdt van New York City via een tolweg (New Jersey Turnpike) naar zijn ruime woning in suburbia. We horen de song ‘Woke Up This Morning’ van de Britse band Alabama 3 die ook enigszins bezwerend en repetitief klinkt. Naarmate we verder verstrikt raken in het schuldige universum van een misdaadkoning tussen werk, psychiater en gezinsleven, herkennen we meer de symbolische betekenis van wat Tony uit zijn autoraampje ziet: een industrieel landschap, dat een beetje aan het verloederen is. Pakhuizen, treinen, vrachtwagens, maar ook een kerk, een begraafplaats, een slagerij. De tweede zin van de titelsong luidt ‘Got myself a gun’ en we krijgen allengs ook meer vermoedens van de gewelddadigheid die achter deze forensenrit schuilgaat.

Het intro van The Sopranos.

Voor zover The Sopranos al niet gekwalificeerd wordt als de beste tv-serie aller tijden, bestaat er overeenstemming dat de ‘moderne’ kwaliteitsserie ongeveer begonnen is aan het eind van de jaren 90, met The Sopranos van betaalzender HBO als vlaggenschip. Die intro had daar veel mee te maken en is dan ook eindeloos geïmiteerd. Denk aan de opening van de Amerikaanse versie van House of Cards (sinds 2013), waarin de titelmuziek van Jeff Beal met schallend koper en omineuze strijkers meteen vaststelt dat machtspolitiek het thema wordt. Ook de beelden van Washington DC, met regeringsgebouwen, standbeelden naast vaten met chemisch afval en versneld afgespeelde verkeersdrukte, bevatten details die je niet direct de eerste keer onthouden kunt. Elke serie over politiek, van Borgen tot De Fractie, bedient zich van een vergelijkbare intro, in ieder geval soortgelijke muziek, om haar visitekaartje af te geven.

Een bijna sociologische blik

Wat mij betreft gaat de zilveren medaille voor de op een na beste begintitels naar The Deuce (2017, tweede seizoen is onderweg). New York, de omgeving van 42d Street, 1971: het onderwerp is de overgang van straatprostitutie naar peepshows en porno-industrie, met een stevige helpende hand van georganiseerde misdaad en corrupte politie. De bijna sociologische blik van de geestelijk vaders van deze serie, David Simon en romanschrijver George Pelecanos, roept een realistische, nagenoeg documentair-visuele stijl op. Dus zien we filmstroken, flikkerend licht, neonreclames, de sfeer van smalfilm en cinéma vérité. Maar er valt zo veel meer te beleven aan deze collage van groezelige beelden en gemanipuleerd vermaak. Na tien, twaalf keer kijken zie ik nog steeds iets dat me niet eerder was opgevallen.

Het intro van The Deuce.

Ook de muziek past helemaal in het tijdsbeeld: een fragment van anderhalve minuut, dat is de gemiddelde lengte van een serie-intro, uit de bijna acht minuten durende soulhit van Curtis Mayfield ‘(Don’t Worry) If There’s A Hell Below, We’re All Going to Go’. Wie ook maar iets weet van de geschiedenis van de popcultuur herkent meteen de associaties: blaxploitation, wijde pijpen, felgekleurde maatpakken, Isaac Hayes. Begin jaren 70 dus.

Lees ook: Makers van The Wire zijn terug met rauw portret van porno in de jaren zeventig

Wat de relatie is met Simons eerdere werk aan series als The Wire en Treme, dat is weer een ander verhaal, voor de volgende aflevering van Cliffhanger.

The Sopranos. Gecreëerd door David Chase. Seizoen 1-6. HBO/Ziggo en op dvd.
House of Cards. Gecreëerd door Beau Willimon. Seizoen 1-5. Netflix.
The Deuce. Gecreëerd door David Simon en George Pelecanos. Seizoen 1. HBO/Ziggo.
    • Hans Beerekamp