opinie

    • Joyce Roodnat

Het is maar wie je wurgt en hoe

Joyce Roodnat Onwrikbare zekerheden zijn volslagen onzeker, bij de briljante surrealist Luis Buñuel, bij Daria Bukvic’ ‘Othello’, bij ‘The Florida Project’.

The Florida Project: Vuile jakhalsjes, maar zo lief.

Poepen doe je met zijn allen rond de tafel, eten doe je in een klein kamertje met de deur op slot. Zo ensceneerde de Spaanse filmer Luis Buñuel het in zijn surrealistische meesterwerk Le fantôme de la liberté (1972) en dat was onweerstaanbaar grappig. Maar ook eng doordat Buñuel het er zo normaal uit laat ziet. Onwrikbare zekerheden zijn volslagen onzeker, wil hij maar zeggen. Er wordt, ook in Le fantôme de la liberté, een klein meisje vermist. Haar ouders, de politie, iedereen komt in actie, waar is ze nou? Alleen, ze ís er gewoon. Ik ben hier! zegt ze – en wordt streng vermaand: Houd je brutale mond, jij. Ook weer grappig en angstaanjagend.

Shakespeares Othello loopt uit op gratuite horror: Othello wurgt zijn geliefde Desdemona. Maar hoezo? Ja, zijn jaloezie is effectief aangestookt door Jago, die hem consequent heeft gepakt op zijn onzekerheid als enige zwarte in een witte omgeving. En toch, die moord geloof ik niet. Het is de reden dat ik altijd tegen dit stuk opzie: het loopt uit op die houterige wurgscène waar geen acteur weg mee weet en geen regisseur een antwoord op heeft.

En nu zie ik Othello in de regie van Daria Bukvic. Die is razend en sterk, en acteur Werner Kolf floreert als Othello. Bukvic en hij maken van ‘de Moor’ enerzijds een stramme militair met schrikogen. Per definitie op zijn hoede, steeds zet hij zich schrap. Maar is Desdemona in de buurt, dan wordt hij op slag een weerloos glimlachende man. Soepel van lichaam, speels van geest. Ik zit te genieten – en vrees het slot des te meer. Straks komt dat wurgen en wordt alles verpest wat nu zo mooi is. Maar Daria Bukvic zet het stuk op zijn kop à la Buñuel. Othello wurgde Desdemona niet, ze leeft. Dat kan iedereen zien, maar racisme dicteert de werkelijkheid. Haar milieu wíl dat haar zwarte man haar vermoordde en dus is dat wél zo. Ik ben hier! Houd je brutale mond, jij. Vervolgens wordt er toch nog iemand gewurgd, en Desdemona is dat niet…

Een avond later ga ik naar The Florida Project. Via een stel losgeslagen kinderen van een jaar of acht schetst de film de haveloze klasse die zich nestelt in de leegstaande motels rond Disney World. Zo grappig zijn die kiddies, zo aandoenlijk. Vuile jakhalsjes, maar lief.

En daar gaan we weer! Ook deze film bijt me in mijn strot via de surrealistische realiteit, alleen zet hij een stap verder. Hij verleidt niet zijn personages om zich blind te houden, maar zijn publiek. Want ik zie een piepjonge moeder sjacheren, stelen, hoereren. Lachend om de strapatsen van de kinderen zie ik zo’n beetje voorbij aan haar uitzichtloze leegte. Dan haalt de film uit: het leek allemaal zo leuk, maar dat is het helemaal niet. Ik sabbelde op een vergulde gifpil.

    • Joyce Roodnat