Brexit kan voor Nederlandse vissers rampzalig uitpakken”, zegt Pim Visser, voorman van de Nederlandse brancheorganisatie VisNed.

Foto FREEK VAN DEN BERGH

‘De Schotten azen al op onze haringvangst’

Pim Visser, directeur VisNed Na het ‘pulsdebacle’ wacht Nederlandse vissers een groter gevaar: Brexit. „De Britten rekenen zich al rijk”, waarschuwt hun voorman.

Tijd om wonden te likken na het drama rond de Nederlandse pulsvisserij heeft hij niet. „Want met Brexit dient de volgende ellende zich al aan”, zegt Pim Visser van brancheorganisatie VisNed. „Brexit kan voor Nederlandse vissers rampzalig uitpakken.”

Vroeg in de ochtend heeft Visser zijn auto geparkeerd op de Scheveningse Visafslagweg. Koffie, snelle hap. Haastig overleg met collega’s. Al weken maakt hij overuren. De sector wil van hem weten: hoe nu verder?

Half januari was Visser er in Straatsburg bij toen het Europees Parlement stemde voor een totaalverbod op het Nederlandse pulsvissen – de techniek waarbij met stroomstootjes platvis in netten wordt gejaagd. Jarenlang hoopte de Nederlandse politiek dat ‘puls’, officieel een verboden techniek waarmee slechts mocht worden geëxperimenteerd, de harten in andere Europese vislanden zou veroveren.

Het pakte anders uit. Een felle campagne vanuit Frankrijk, waarin Nederland oneerlijke concurrentie werd verweten en puls werd afgeschilderd als duivelse elektrocutie, domineerde de stemming. De Nederlandse visserij haalde bakzeil. En voor Den Haag eindigde het pulsavontuur, waarin bijna twintig jaar fors is geïnvesteerd, in een politieke afgang in Europa.

Terugkijkend: hebben betrokken politici te veel risico genomen?

„Het risico kenden we allemaal, de politiek én de visserij. Het komt wel goed, was de collectieve overtuiging. Maar de Fransen waren rabiaat tegen. Ze demoniseerden puls. Maar als je je hand steekt in een proefbak voelt het als bubbeltjes in spawater.”

Was met die proef dan naar Frankrijk gegaan.

„Dat déden we. Ze staken daar hun hand in dezelfde pulswaterbak en deden alsof ze ter plekke stierven. Hier werd een toneelstuk anti-Nederland opgevoerd. Zelfs Franse journalisten speelden mee. Vanuit de Franse regering zat er een sterke regie op.”

Zijn jullie te naïef geweest? U wist toch dat de Fransen, en in mindere mate de Belgen, woedend waren over hoe Nederland het verbod op puls bleef omzeilen?

„Puls mocht van de Europese Commissie op basis van uitzonderingen. Uitzondering wordt op den duur wel regel, dachten we. Maar we hadden onvoldoende in de gaten hoe gepolitiseerd het dossier raakte. En de druk op de Nederlandse regering was groot. Die vocht [in 2014, red.] in Brussel voor verdere verruiming van de uitzonderingen, omdat Nederlandse visserijbedrijven wankelden vanwege de stijgende dieselprijs.”

Lees ook deze reconstructie van het 'pulsdebacle': De politiek nam 't risico, de vissers dachten dat het goed zou komen

Lesje geleerd?

„Onder vissers is de Europese politiek er niet populairder op geworden. De stemmingmakerij in het Europees Parlement was een onthutsende ervaring. Maar nu moeten we naar de toekomst kijken en onze radar in Brussel verbeteren. We zijn nu onderdeel van de Europese visserijlobby EUFA die meteen na het Brexit-referendum is opgericht.”

In de European Fisheries Alliance (EUFA) is er plots wél saamhorigheid. Blokvorming tegen de Britten?

„De Britten zeggen: we want our waters back! Maar het zijn nooit ‘jouw wateren’ geweest. De Noordzee is van ons allemaal. Maar de Britse visserij rekent zich al rijk. Terwijl in de meeste sectoren onder Britse ondernemers de paniek over Brexit groeit, zijn juist de Britse vissers zeker van hun zaak: ze willen zelfs geen overgangsperiode na Brexit.”

Ze denken: na Brexit in maart 2019 is de helft van de Noordzee van ons?

„Met een internationaal verdrag in 1995 zijn potloodstrepen gezet voor het verdelen van de Noordzee ten aanzien van windmolens op zee en olie- en gaswinning. Tegelijk werd toen afgesproken: we verdelen de Noordzee níet als het gaat om vis.”

De huidige zone van 12 mijl buiten hun kust, waarbinnen de Britten buitenlandse vissers mogen weren, willen ze optrekken naar 200 mijl. Als na Brexit oude afspraken vervallen geeft het zeerecht ze gelijk, toch?

„Dat is op dit moment een enorme kluif voor juristen. En dan te bedenken dat we ooit zeven jaar lang onderhandelden om de Britten ín het Gemeenschappelijk Visserijbeleid van de EU te krijgen. Nu hebben ze de grootste haast er uit te stappen.”

Zoals u al zei: ze rekenen zich rijk.

„Ja. De Schotten azen al op onze haringvangst. Ruim 70 procent van onze haring vangen we nu in hun wateren. Voor tong en schol is dat 40 procent. Dat wil je niet verliezen.”

Gerard van Balsfoort, EUFA-voorzitter, zegt: ‘Nederland verliest straks een maatje: de haring’. Hij noemt de haring ‘onderdeel van het Nederlandse DNA’. Overdreven?

„Nee. Al vierhonderd jaar vissen we op haring op de Noordzee, de vrije zee. Mare liberum, zoals Hugo de Groot al zei. Maar nu dreigt, bij het uitblijven van een akkoord met de Britten, een gitzwart scenario: pesterijen, zeepatrouilles die Nederlandse schepen aanhouden, vissers die voor de Britse rechter worden gesleept.”

Heeft u vertrouwen in de lopende onderhandelingen hierover tussen Brussel en Londen?

„Ik vrees voor een totaal cultureel verschil in het beléven van de onderhandelingen. Om de Britten te begrijpen, bedenk dan: Monty Python en Fawlty Towers zijn geen satires maar documentaires. Voor Londen is de visserij macro-economisch niet groot, maar het is een symbooldossier. Daarmee een politiek spel spelen is gevaarlijk.”

Hoe kunnen jullie namens de Europese koepel EUFA dit nog bijsturen?

„We bundelen de krachten nu op meerdere Noordzee-dossiers tegelijk. Het gaat in de Noordzee niet alleen om puls en die 12 mijl-zone, maar ook om gezamenlijke afspraken over duurzaamheid (Natura2000, red.), windmolenparken en de aanlandplicht die voorschrijft dat je bijvangst niet mag terugwerpen in zee. We hebben onze Franse collega’s een brief gestuurd met de oproep: we hebben elkaar in het Brexit-verhaal nodig, laat puls ons niet uit elkaar spelen.”

Is die koppeling puls-Brexit, waardoor de Fransen mogelijk hun weerstand tegen puls opgeven, ook de strategie van Visserijminister Carola Schouten?

„Zij heeft beloofd: een volledige blokkade van puls gaat er níet komen. Ik heb daar vertrouwen in, zij en haar team weten hoe de hazen in Brussel lopen. Door te zoeken naar harmonie in die andere Noordzeedossiers kun je de verharde verhoudingen in het pulsdossier normaliseren. Dat zou een mooie politieke bijvangst zijn. Daar werken we nu met z’n allen hard aan.”