Zijlstra treedt af als minister om verzonnen ontmoeting met Poetin

De minister van Buitenlandse Zaken beweerde jarenlang dat hij Poetin in 2006 had ontmoet. Op die uitspraak moest hij deze week terugkomen.

Mark Rutte omhelst Zijlstra nadat die zijn verklaring in de Kamer heeft afgelegd. Foto David van Dam

Halbe Zijlstra treedt al na vier maanden af als minister van Buitenlandse Zaken. Volgens Zijlstra is door de “grootste fout uit zijn carrière” zijn geloofwaardigheid in het geding gekomen. Daardoor zit er weinig anders op dan te vertrekken, zei hij dinsdag in een debat over zijn positie in de Tweede Kamer.

In een korte toelichting, bij aanvang van het debat, zei Zijlstra dat Nederland een minister van Buitenlandse Zaken verdient waarover geen twijfels bestaan:

“Om het ambt van minister van Buitenlandse Zaken niet te belasten zie ik geen andere optie dan vandaag mijn ontslag aan te bieden aan de koning. Ik doe dat met spijt in mijn hart.”

Sigrid Kaag, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66), neemt de taken van Zijlstra voorlopig over totdat een opvolger is gevonden. Dat zal waarschijnlijk enkele weken duren, zei premier Rutte tegen ANP. “Hier waren we niet op voorbereid.”

Leugens waren ‘dom’ en ‘stom’

Zijlstra (49) raakte de afgelopen dagen in opspraak omdat hij jarenlang beweerde de Russische president Poetin te hebben ontmoet en aanwezig te zijn geweest bij een gesprek over geopolitiek. Bij dat gesprek in Poetins datsja in 2006 zou de Russische president zijn visie hebben ontvouwd op een ‘Groot-Rusland’. Volgens Zijlstra doelde de Russische president daarmee op een combinatie van Rusland, de Baltische Staten, Oekraïne en Wit-Rusland. Daarbij vond Poetin Kazachstan volgens Zijlstra “nice to have”.

Lees ook: Halbe Zijlstra maakte naam als sterke debater en handige onderhandelaar, maar zijn stoere – en onware – verhalen, kosten hem nu zijn ministerschap.

Tegen de Volkskrant moest Zijlstra maandag echter toegeven dat zijn verhaal deels verzonnen was. Niet hijzelf maar een bron was bij de bijeenkomst, aldus de minister. Dat hij jarenlang anders vertelde was volgens Zijlstra om die bron te beschermen. In retrospect noemde de bewindsman die werkwijze tegenover journalisten “dom” en “stom”. Wel herhaalde hij dinsdag in zijn verklaring dat hij achter de inhoud blijft staan.

Debat gaat door

Niet veel later bleek ook dat Zijlstra de woorden van zijn bron, die uiteindelijk werd onthuld als voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer, verkeerd heeft geïnterpreteerd. Tegenover de Volkskrant zei Van der Veer dat de uitspraken van Poetin vooral historisch bedoeld waren. Dat ze werden opgevat als ambitie is “niet aan mij noch mijn woordgebruik”, aldus de oud-topman.

Zijlstra is niet de eerste politicus die vertrekt na een leugen: Van Bijlhout tot Opstelten: zij gingen Zijlstra voor

Door het besluit van Zijlstra leek het debat over zijn misser heel even niet door te gaan. Afgezien van Forum voor Democratie zei geen van de oppositiepartijen daar nog behoefte aan te hebben. De coalitie wil de kwestie echter liever meteen uit de weg ruimen en koos ervoor om het debat alsnog door te laten gaan.

    • Joost Pijpker