Zij streed voor de Pakistaanse vrouw

Asma Jehangir (1952-2018) Mensenrechtenadvocaat

Asma Jehangir stond pal voor vrouwenrechten in haar land. Ze durfde als een van de weinigen kritiek te uiten op fundamentalisten.

Asma Jehangir overleed zondag aan een hartaanval. Foto Chaudary/AP

Ze was klein van stuk en een vrouw, wat in het door mannen beheerste Pakistan nog altijd een handicap is. Desondanks groeide de dit weekeinde aan een hartaanval overleden Asma Jehangir uit tot de meest vooraanstaande mensenrechtenadvocaat van haar land. Ze stond pal voor vrouwenrechten en als een van de weinigen deinsde ze niet terug voor openlijke kritiek op de almaar machtiger wordende islamitische fundamentalisten en de nog machtiger generaals.

Ook behartigde ze de zaak van mensen die werden beschuldigd van blasfemie. Op dat vergrijp staat in het door en door islamitische Pakistan de doodsstraf. Om zulke cliënten te verdedigen, vaak behorend tot de kleine christelijke minderheid, vergde moed. In Pakistan is een beschuldiging van godslastering soms al genoeg voor een lynchpartij en zelfs veel collega’s van Jehangir juichten in 2011 de moordenaar toe van een gouverneur die had gepleit om de blasfemiewet te verzachten.

Het was niet dat Jehangir zelf nooit bang was. Op de vraag van NRC bij een interview in Islamabad in 2011 of ze zich zelf wel eens bedreigd voelde, antwoordde ze, al trekkend aan een sigaret: „Absoluut. Ik ben al vaak bedreigd en ken die vrees heel goed. Maar iemand moet zich toch uitspreken! Als ik het niet doe, doet niemand het. Daarom ga ik ermee door.”

Dat haar werk niet zonder risico was, wist ze maar al te goed. In 1999 werd een cliënte in Jehangirs eigen kantoor doodgeschoten. De vrouw had de euvele moed gehad – tegen de zin van haar man en haar eigen familie – naar Jehangir te stappen omdat ze wilde scheiden van haar man, die haar misbruikte. Jehangir zelf werd ook herhaaldelijk gearresteerd.

Jehangir kwam uit een welgestelde familie in de provincie Punjab. Ze studeerde rechten en opende in 1980 met haar zus Hina Jilani het eerste advocatenkantoor in Pakistan dat geheel door vrouwen werd gedreven. Jarenlang werkte ze als advocaat bij het Hooggerechtshof en was ze tevens voorzitter van de Pakistaanse commissie voor de mensenrechten.

Dit was de periode dat de sterke man, generaal Zia ul-Haq, de wetgeving islamiseerde. Meisjes en vrouwen die verkracht waren konden worden vervolgd wegens overspel. Slechts wanneer de slachtoffers vier ooggetuigen konden optrommelen die bevestigden dat het om een verkrachting ging, konden de daders worden vervolgd. Jehangir verdedigde onder meer een blind meisje dat verkracht veroordeeld was. Ze won deze cause célèbre in hoger beroep.

Jehangir besefte dat juridische triomfen niet genoeg waren. „Wat we nodig hebben, is een versterking van de democratie”, zei ze al in 1995 tegen NRC. „Dat is de beste garantie voor de mensenrechten.”