Opinie

Zijlstra mist na leugen de kracht die voor diplomatie vereist is

Een door het verspreiden van desinformatie aangeschoten Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken maakt woensdag zijn opwachting bij zijn Russische collega, minister van het land dat al tijden door Nederland van het verspreiden van desinformatie wordt beschuldigd. Een thrillerschrijver zou er wel raad mee weten.

Maar het is geen fictie, het is werkelijkheid. Minister Halbe Zijlstra (VVD) is met zijn openlijke erkenning dat hij, in tegenstelling tot eerdere beweringen, in 2006 niet aanwezig was bij een gesprek waar de Russische president Poetin zijn gedachten liet gaan over de vorming van een Groot-Rusland in ernstige problemen gekomen. Want hoeveel gezag heeft een minister die zich bedient van dit soort onwaarheden als hij op bezoek gaat bij dat door hem zo bekritiseerde Rusland? De vraag stellen is hem beantwoorden.

Het ernstige is dat Zijlstra zijn probleem de afgelopen maanden alleen maar groter heeft gemaakt door mystificaties over de ware gang van zaken in de datsja te blijven verspreiden. Hoe vaak wordt politici niet voorgehouden dat het gewoon spreken van de waarheid veel ellende kan voorkomen. Dat had Zijlstra in dit geval ook makkelijk kunnen doen.

Als fractieleider van de VVD maakte hij zich in 2016 op het congres van zijn partij onnodig groot toen hij verhaalde over zijn aanwezigheid bij het gesprek met Poetin. In zijn hoedanigheid van consultant werkzaam voor Shell zou Zijlstra, weggestopt achter in het zaaltje, Poetin hebben horen zeggen dat deze streefde naar een Groot Rusland waartoe Wit-Rusland, Oekraïne, de Baltische Staten en Kazachstan zouden behoren. Voor Zijlstra aanleiding om te waarschuwen voor een oorlog met Rusland.

Over de inhoud van de woorden laat Zijlstra ook nu nog altijd geen twijfel bestaan. Maar hij heeft ze dus niet zelf gehoord. Hij zegt deze te hebben vernomen van iemand die wel bij dat gesprek aanwezig was geweest. Om die persoon als bron in bescherming te nemen heeft Zijlstra het citaat op zichzelf betrokken, liet hij maandag in een verklaring weten. Bronbescherming is Zijlstra’s goed recht, het siert hem zelfs, maar dat rechtvaardigt nog niet zijn gestuntel met de waarheid.

Om te waarschuwen voor Poetins annexatieplannen had hij zich in 2016 niet in een hoofdrol hoeven plaatsen. Vervolgens had Zijlstra afgelopen najaar – toen door toedoen van oud-Shell-topman Van der Veer een andere lezing van de gastenlijst in Poetins datsja naar buiten kwam waarop de naam van Zijlstra niet voorkwam – direct open kaart moeten spelen. Temeer daar de andere rolverdeling in het buitenverblijf geen afbreuk deed aan wat er door Poetin gezegd was.

Het slagveld oogt indrukwekkend: een minister die na lange tijd erkent de waarheid niet te hebben gesproken en dat „onverstandig” noemt. Dezelfde minister die de Tweede Kamer vorig jaar in relatie tot het „ondermijnende effect” van fake news uit Rusland liet weten als Nederland „de grens te trekken” bij het „zelf bewust verspreiden van onwaarheden”. Dat zou immers „onze geloofwaardigheid aantasten” en „haaks staan op beginselen van democratie en goed bestuur”.

Woensdag wordt minister Zijlstra in Moskou ontvangen door zijn ongetwijfeld breed grijnzende ambtgenoot Lavrov. Op de agenda staan zware onderwerpen zoals de MH17 en de oorlog in Syrië. In de diplomatie heet het dat onderhandelen kracht vereist. Het is duidelijk dat minister Zijlstra die kracht op dit moment ontbeert.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.