Brieven

Kunst toont ambiguïteiten, soms als ongemakkelijke spiegel

Ian Buruma verdedigt het idee dat we kunst los moeten zien van de kunstenaar: het kunstwerk kan zich gevoelig tonen ook als de maker dat misschien niet is (Pas op met het eisen van fatsoen, dat leidt tot kitsch, 12/2). Dat roept de vraag op waarin die gevoeligheid bestaat. Het liberale ideaal vandaag de dag is dat eenieder moet kunnen doen wat hij of zij wil, tot op het punt dat iemand anders dat niet wil. Dit ideaal botst met de werkelijkheid dat mensen enerzijds voortdurend dingen willen die een ander niet wil en anderzijds vaak en in veel verschillende soorten gevallen zelf niet goed weten wat ze willen. Het menselijk verlangen is veelvormig, zeer veelzijdig en vaak intern tegenstrijdig. Het is in de kunst dat dergelijke ambiguïteiten en ambivalenties ter aanschouwing en overweging kunnen worden opgevoerd. Kunstwerken smijten het ingewikkelde en dubbelzinnige karakter van zaken als seksualiteit en identiteit in het gezicht van de toeschouwer – en zeggen hem: dit is hoe het is, doe er wat mee! Ze zijn ongemakkelijke spiegels die de puritein eigenlijk meteen weer wil omdraaien. De vervolging van kunstenaars die de minder rooskleurige aspecten van de mens willen tonen is derhalve een weigering om de werkelijkheid van het menselijk leven onder ogen te zien.

    • Sjoers van Hoorn