Kremlin kijkt toe bij eigen doelpunt

Russische reactie Nederland had altijd het morele voordeel dat het geen verzinsels vertelde. Concessies van Moskou zijn nu niet te verwachten.

Minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken (VVD) eerder deze maand op het Binnenhof. Foto Bart Maat/ANP

Wie maandag al een officiële Russische reactie verwachtte op het nieuws dat minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD) een ontmoeting met president Poetin in 2006 uit zijn duim heeft gezogen, kwam bedrogen uit.

Rusland had amper reden te reageren. Aan de vooravond van zijn eerste bezoek aan Moskou sinds zijn aantreden in oktober heeft Zijlstra in eigen doel geschoten. Het Kremlin staat voor en kan rustig de bal het werk laten doen.

Een van de belangrijkste gespreksonderwerpen in de voor woensdag geplande ontmoeting van Zijlstra met zijn ambtgenoot Sergej Lavrov is de MH17. De Boeing-777 van Malaysia Airlines is in de zomer van 2014 neergeschoten door een raketinstallatie die vanuit Rusland is aangevoerd, zo heeft het Nederlandse Openbaar Ministerie geconcludeerd. Moskou ontkent echter elke betrokkenheid. Logisch, want Rusland wil niet toegeven dat er Russische troepen hebben gevochten in Oost-Oekraïne – ondanks overweldigend bewijs daarvoor.

Lees ook het interview met Halbe Zijlstra: “Ik heb geen zin half zwevend bij Lavrov aan te komen”

In de gesprekken tussen Nederlandse en Russische diplomaten botsen twee werelden: de Haagse idealen van de ‘internationale rechtsorde’ en de soms cynische realpolitik van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Nederlandse diplomaten bijten op hun lip bij de zoveelste Russische ‘leugen’. Omgekeerd glimlachen de Russen beleefd als de Nederlanders proberen uit te leggen dat Buitenlandse Zaken écht niet op de hoogte is van de voortgang van het strafrechtelijk onderzoek van het Joint Investigation Team. Scheiding der machten – natuurlijk, knikken de Russen, maar ze geloven er niets van.

In de contacten met de Russen hadden de Nederlanders steeds één moreel voordeel: ze hielden zich aan de feiten die door het JIT zijn vastgesteld en speculeerden niet. Dat wapen is hun nu uit handen geslagen. Hoewel alle bewijzen wijzen naar Moskou, is het nauwelijks voorstelbaar dat het Kremlin woensdag enige concessie doet. In zijn persconferentie na afloop zal Lavrov waarschijnlijk volstaan met een subtiele opmerking over de ‘Nederlandse collega’s’ die de feiten niet altijd op een rijtje hebben. Discussie gesloten.

Trending topic

Het nieuws over de liegende Nederlandse minister werd behoorlijk opgepikt in Rusland: een nieuwsbericht van staatspersbureau RIA Novosti over de kwestie bereikte maandagmiddag de topvijf van Yandex Novosti – het Russische Google News. Maar omdat het Kremlin zwijgt, hield de Russische staatstelevisie zijn kruit droog. In de talkshow Laat ze maar praten ging het over de crash van het Russische passagiersvliegtuig bij Moskou van zondag, waarbij 71 doden vielen.

Lees ook: Zijlstra weet niet of hij nog wel geloofwaardig is

Daarbij hield niemand zich in Rusland bezig met het nieuws dat Zijlstra naar eigen zeggen over het voetlicht wilde brengen: dat Poetin streeft naar een ‘Groot-Rusland’. Die term bestaat namelijk niet in het politieke discours van het Kremlin. Hoewel Moskou een agressieve politiek voert rond Russiche minderheden in de buurlanden, is er in Moskou niemand die een ‘Krim-scenario’ voor de Baltische landen voorziet. Het Oekraïense schiereiland dat historisch sterke banden heeft met Rusland werd in 2014 bezet en geannexeerd „Het is duidelijk dat Zijlstra een blamage wilde voorkomen”, zo zei politicoloog Igor Sjatrov tegen de Russische nieuwsdienst Spoetnik. Buitenlandexpert Anastasia Nevskaja zag het positief in: „Door het schandaal is de kans op een op een compromis tussen Den Haag en Moskou juist toegenomen.”

    • Steven Derix