Alleen met ‘maximale inzet’ is energieakkoord haalbaar

Nieuwe aanscherpingen Meer energiebesparing en windmolens moeten ervoor zorgen dat de doelen uit het energieakkoord van 2013 toch nog worden gehaald.

Foto Jerry Lampen/ANP

Honderdduizend bedrijven moeten de komende twee jaar laten zien dat zij voldoende energiebesparende maatregelen hebben genomen. En als een provincie of ministerie dwars ligt bij de komst van windmolens, wordt dat in alle openheid gerapporteerd.

Dat zijn de twee opvallendste maatregelen die de zogeheten ‘borgingscommissie’ van het energieakkoord uit 2013 dinsdagmiddag bekend maakte. „Een zware bevalling”, noemt Ed Nijpels de aanscherpingen die nodig zijn voor de energietransitie in een toelichting. Als voorzitter van de borgingscommissie moet de oud-minister zorgen voor het bereiken van de doelstellingen uit 2013. Alleen met „maximale inzet” kan Nederland volgens hem in 2020 nog voldoen aan Europese wetgeving voor duurzame energie, en de nationale doelen halen voor energiebesparing.

Door de late start van Nederland op het vlak van duurzaamheid zijn de (hogere) doelen voor 2023 gemakkelijker te halen dan die voor 2020. Maar alleen al vanwege het gezichtsverlies vindt Nijpels het cruciaal om 2020 niet te laten passeren. „Als nieuw kabinet, dat op duurzaam gebied veel ambitieuzer is, kan je toch niet beginnen met de gezellige mededeling dat we het akkoord van 2013 niet halen?”

Nieuwe windparken

Vooral nieuwe windparken op land moeten er nu voor zorgen dat minimaal 14 procent van de energie in Nederland in 2020 uit „hernieuwbare bronnen” komt. De aanleg loopt tot nog toe echter vertraging op. Er zou over twee jaar voor 6.000 megawatt (MW) aan windenergie moeten worden gebouwd, maar dat getal staat nu op 4.750 MW.

Nijpels krijgt voortaan elk kwartaal een rapportage van de knelpunten rond de nieuwe windmolens. Zo nodig vraagt hij de minister om op te treden. Openbaarheid is volgens Nijpels belangrijk, „zodat heel Nederland ziet waar het probleem zit”. Volgens hem onder meer bij provincies. „Als je in deze tijd als gedeputeerde het water gezellig over je voeten laat lopen, dan maak je niet echt een goede indruk.”

In 2013 werden er in het breed gedragen Energieakkoord afspraken gemaakt voor het halen van de EU-norm van 14 procent en vier andere groene energiedoelen. In oktober bleek uit de jaarlijkse Nationale Energieverkenning dat drie van de vijf doelen (ook extra werkgelegenheid blijft achter) zonder extra maatregelen gemist worden. De nu bekendgemaakte aanpassingen lieten zes weken langer op zich wachten dan de bedoeling was.

Een lastig dossier was onder meer de beoogde energiebesparing. In 2017 zat Nederland op driekwart van de besparing (van 100 petajoule) die over twee jaar een feit moet zijn. Nijpels heeft bij werkgevers en overheid bedongen dat bedrijven zelf moeten laten zien dat ze voldoende energie besparen. „Dat is een heftige beslissing, want je keert de bewijslast om.”

Nijpels denkt dat de effecten snel zichtbaar zijn. Alle bedrijven uit de dienstensector die meer stroom of gas gebruiken dan een bepaalde drempel, moeten álle energiebesparende maatregelen nemen die in vijf jaar worden terugverdiend. Als dat gebeurt haalt Nederland in één klap zijn beoogde energiebesparing.

De minister zou ingrijpen als het niet lukt om voldoende te verduurzamen, zo spraken de partijen van het Energieakkoord eind 2015 af.
    • Hester van Santen
    • Erik van der Walle