Minister Zijlstra loog over ontmoeting met Poetin

Zijlstra zou zijn aanwezigheid in het buitenverblijf van Poetin in 2006 hebben verzonnen om iemand “te beschermen”. Rutte vindt Zijlstra nog geloofwaardig.

Minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra Foto Remko de Waal/ANP

Minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD) heeft gelogen over een ontmoeting die hij in 2006 zou hebben gehad met de Russische president Vladimir Poetin. Dat geeft hij desgevraagd toe aan NRC na berichtgeving van de Volkskrant.

Op het VVD-congres in mei 2016 waarschuwde Zijlstra voor een oorlog met Rusland. Zijlstra liet toen weten dat hij begin 2006 aanwezig was “in de datsja van Vladimir Poetin”. In het buitenverblijf van de Russische president zou hij hebben gehoord wat hij verstond onder Groot-Rusland.

“Ik was medewerker. Ik was weggestopt achterin het zaaltje waarin het plaatsvond. Maar ik kon heel goed horen wat het antwoord van Vladimir Poetin was op de vraag wat hij verstond onder Groot-Rusland. Want Groot-Rusland is waar hij naar terug wil. En zijn antwoord was: dat is Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en de Baltische Staten. En Kazachstan was nice to have.”

Toespraak van Halbe Zijlstra op het VVD-congres over zijn ‘ontmoeting’ met Poetin:

Rutte: grote fout, maar wel geloofwaardig

Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat Zijlstra hier nooit bij is geweest. Tegenover NRC zegt de minister van Buitenlandse Zaken dat hij inderdaad niet aanwezig was in het buitenverblijf van Poetin. Volgens Zijlstra is de geopolitieke betekenis van de uitspraken van Poetin van groot belang, daarom heeft hij het citaat gebruikt van iemand die er wel was. Hij wil deze bron beschermen, maar beseft nu dat het “onverstandig” was om deze uitspraken te doen.

“De geopolitieke betekenis van die woorden waren en zijn groot. Zeker gezien de annexatie van de Krim, het voortdurende conflict in Oost-Oekraïne en het feit dat de Baltische staten lid zijn van de NAVO. Ik vond het daarom van politiek belang deze uitspraken wereldkundig te maken. Om de persoon die de bewuste uitspraak van Poetin zelf heeft gehoord in bescherming te nemen heb ik het citaat destijds op mezelf betrokken. Ik heb geweigerd, en blijf dat doen, de bron publiekelijk te onthullen. De bron die me over het citaat van Poetin vertelde, heeft de gebeurtenissen vertrouwelijk bevestigd aan de Volkskrant en stelt het op prijs dat ik de anonimiteit waarborg. De manier waarop ik de bron heb willen beschermen en de inhoud van mijn boodschap over Rusland heb willen onderstrepen was onverstandig, dat is me volstrekt helder.”

In 2006 was Zijlstra gemeenteraadslid in Utrecht en ICT-ondernemer die projecten uitvoerde voor olie- en gasbedrijf Shell. Bij de desbetreffende ontmoeting in het buitenverblijf van Poetin was Shell-topman Jeroen van der Veer aanwezig.

Volgens Zijlstra is premier Mark Rutte sinds “een paar weken” op de hoogte van de nepontmoeting met Poetin. Tegenover verslaggevers geeft Rutte aan dat Zijlstra een “grote fout” heeft gemaakt, maar dat hij wel kan aanblijven als minister.

Twitter avatar alexanderbakker Alexander Bakker Premier Rutte reageert op affaire Halbe Zijlstra https://t.co/gP2hqyAuln

Zijlstra vliegt dinsdag naar Moskou voor een ontmoeting op woensdag met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov. Een van de gespreksonderwerpen is het strafrechtelijk onderzoek naar vliegramp MH17.

Oppositie wil Kamerdebat

De oppositie in de Tweede Kamer wil een debat over de positie van minister Zijlstra. SP-Kamerlid Sadet Karabulut noemt Zijlstra “ongeloofwaardig”. Raymond de Roon, buitenlandwoordvoerder van de Tweede Kamerfractie van de PVV wil dat de minister van Buitenlandse Zaken zich in de Kamer verantwoordt voordat hij komende dinsdag vertrekt naar Moskou.

PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen vraagt zich af hoe nauw Zijlstra “het neemt met de waarheid”, zo zegt de buitenlandwoordvoerder tegen ANP. Ploumen wil eerst een brief en daarna een debat met Rutte en Zijlstra.

“Als je het normaal vindt jarenlang op te scheppen over een ontmoeting die nooit heeft plaatsgevonden, dan is het de vraag hoe nauw Halbe Zijlstra het neemt met de waarheid. Terwijl hij als hoogste vertegenwoordiger van Nederland in het buitenland nog pittige onderhandelingen moet voeren en harde noten te kraken heeft - niet in de laatste plaats met de Russen - staat hij nu te kijk. De minister en de premier hebben dus heel wat uit te leggen, ik wil snel een brief en daarna een debat met de minister-president en de minister.”

Ook Bram van Ojik, buitenlandwoordvoerder van GroenLinks in de Tweede Kamer, wil een debat met Zijlstra en Rutte.

“Ik neem dit hoog op. Het trekt een wissel op de geloofwaardigheid van Zijlstra en zijn uitspraken kunnen in de toekomst op elk gewenst moment door Rusland of anderen tegen ons gebruikt worden.”

Coalitiepartijen noemen vooral Russische dreiging

De coalitiepartijen reageren eensgezind. Ze vinden de leugen van Zijlstra onjuist en onhandig, maar wijzen vooral op de dreiging van Rusland. De ChristenUnie en het CDA willen opheldering via een brief aan de Tweede Kamer. Joël Voordewind, buitenlandwoordvoerder van de ChristenUnie:

“Dat toenmalig Kamerlid Zijlstra ervoor heeft gekozen om te melden dat hij zelf bij een gesprek zou zijn geweest waar hij niet bij was, is onjuist en ook onnodig. Het verandert niets aan de waarschuwing dat president Poetin uit was en is op een Groot-Rusland - een reële dreiging die maakt dat het goed is dat Nederland samen met de NAVO ook deelneemt aan de beschermingsmissie in de Baltische staten en Polen. Wel wil de ChristenUnie een brief naar de Kamer hierover.”

Martijn van Helvert, buitenlandwoordvoerder van de Tweede Kamerfractie van het CDA:

“Het handelen van Zijlstra was niet verstandig. Het signaal van Russische dreiging blijft tegelijkertijd relevant. Opheldering in een brief aan de Tweede Kamer is gewenst.”

Ook volgens Sjoerd Sjoerdsma, buitenlandwoordvoerder van de D66-fractie, is het een “onhandig optreden. Maar het doet niks af aan het feit dat dreiging van Rusland reëel en actueel is”.

Han ten Broeke vindt het “onverstandig” dat minister Zijlstra niet de waarheid heeft gesproken, maar volgens de buitenlandwoordvoerder van de VVD is de inhoud van het gesprek belangrijker.

“Zoals hij zelf ook aangeeft, was dit onverstandig. Voor ons is de politieke inhoud van wat er destijds gezegd is belangrijker dan hoe die tot ons gekomen is.”