Halbe Zijlstra ‘wil niet half zwevend naar Lavrov’

Interview Ja, Zijlstra loog over Poetin, maar hij hoopt dat hij minister van Buitenlandse Zaken kan blijven. „Desinformatie is als je apekool staat te vertellen.”

Minister Halbe Zijlstra eerder deze maand op het Binnenhof. Foto Bart Maat/ANP

„Dom”. „Stom”. Het zijn de woorden die veelvuldig klinken uit de mond van minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD). „The only one to blame is my self en niemand anders”. De minister die maandagmorgen in een politieke orkaan terecht kwam, heeft journalisten van NRC, De Telegraaf en Elsevier nog diezelfde middag bij zich op het departement uitgenodigd om uitleg te geven waarom hij in 2016 heeft gedaan alsof hij het verhaal van de Russische president Poetin over Groot Rusland zelf had gehoord. Maandag gaf Zijlsta tegenover de Volkskrant toe dat hij dit verhaal afkomstig was van iemand die bij dat gesprek aanwezig was geweest. Sindsdien ligt de Zijlstra onder vuur. Het is allemaal niet slim geweest, beseft Zijlstra nu ook wel. „Als er één ding vandaag duidelijk is geworden is het dat dit een hele domme actie is geweest.”

Dat dit een verkeerde inschatting is geweest is wel een understatement

Maar waarom hebt u het zo gedaan?
„Het verhaal was gewoon van grote geopolitieke betekenis. Dat wilde ik naar buiten brengen. Ik wilde de bron niet onthullen omdat dit consequenties zou kunnen hebben voor zijn bedrijf. Ik heb het verhaal over Poetin beschreven op een manier alsof ik daar geweest ben en dat is niet waar. Dat deed ik om het verhaal met de kracht te kunnen brengen die het verdiende. Maar dat dit een verkeerde keuze is geweest, moge duidelijk zijn. Als er iemand spijt van heeft dat het zo gedaan is dan ben ik het zelf wel.”

Lees ook Zijlstra weet niet of hij nog wel geloofwaardig is

Wie was de bron?
„Dat ga ik niet zeggen. Ik wilde hem toen niet onthullen en dat ga ik nu ook niet doen. Het zou heel gek zijn als ik dat nu alsnog zou doen omdat ik nu alle ellende over me heen trek en in de problemen zit. Het is mijn keuze geweest, I have to live with it. Ik heb de bron willen beschermen op een totaal verkeerde manier, dat kan ik niet ongedaan maken. Maar het klopt wel wat hij over Poetin heeft gezegd.”

Waarom heeft u premier Rutte pas deze maand de ware toedracht verteld?
„Dat is mijn stommiteit. Ik had het hem gewoon heel netjes moeten vertellen bij mijn sollicitatie. Ik zag pas dat het die lading kreeg toen ik hoorde dat de Volkskrant er mee bezig was. Dat mag je een gedachtekronkel noemen. Ik heb helemaal niet zo stil gestaan bij het effect. Dat dit een verkeerde inschatting is geweest is wel het understatement van de dag.”

En nu zit u met een geloofwaardigheidsprobleem. Kan u nog wel functioneren?
„Bij geloofwaardigheid hoort ook dat als je fouten maakt deze gewoon toegeeft. Volgens mij heb ik de afgelopen jaren laten zien dat ik moeilijke discussies niet uit de weg ga, dat doe ik nu ook niet. Het klopt dat ik mijn bron heb willen beschermen. De manier waarop is gewoon een domme manier. Maar de inhoud van het verhaal klopt. En ook in de buitenlandse contacten is het feit dat de inhoud klopt het relevante deel. Daarom wil ik dinsdag al een debat met de Kamer. Woensdag ben ik bij Lavrov en ik heb geen zin half zwevend bij hem aan te komen.”

Lees ook onze analyse over de positie van Halbe Zijlstra

De kwestie heeft extra gewicht omdat Nederland Rusland steeds beticht van fake news – desinformatie. U staat nu zelf te boek als de man van de desinformatie.
„Het is geen desinformatie omdat de informatie zelf klopt.”

De desinformatie is dat u beweert het zelf te hebben gehoord.
„Als je het zo stelt kan ik dat niet ontkennen. Maar de bottom line is dat het verhaal inhoudelijk klopt. Mocht iemand daar in Rusland over beginnen dan zal ik dat ook uitleggen. Desinformatie is als je gewoon apekool staat te vertellen. Dan was ik nu al weg geweest.”

Blijft u aan als in het debat blijkt dat u alleen de steun van de coalitie hebt?
„Je kan nooit van tevoren zeggen hoe zo’n debat gaat lopen en wat je moet doen met de uitkomst. Ik wil dat het debat op een reële manier wordt gevoerd. Ik heb ook wel eens meegemaakt dat het debat er helemaal niet meer toe deed omdat van te voren iedereen zijn positie al had ingenomen. Ik kan niet zeggen: als ik zoveel steun heb is het goed en bij zoveel niet. Ik ga open het debat aan.”

    • Jorg Leijten
    • Mark Kranenburg